Czym jest suwerenność żywnościowa?

Suwerenność żywnościowa to prawo ludzi do decydowania o ich własnej żywności, rolnictwie, hodowli zwierząt, rybołówstwie i systemach zarządzania nimi.

Suwerenność żywnościowa oznacza, że społeczności mają możliwość chronić oraz regulować swoją lokalną produkcję rolną i lokalny handel żywnością, a także decydują, do jakiego stopnia chcą być samowystarczalne żywnościowo. Dążenie do suwerenności żywnościowej oznacza sprzeciw wobec zalewania lokalnych rynków – także w krajach trzecich – importowanymi produktami o zaniżonych cenach, a także wobec podporządkowania dostawom żywności zdominowanym przez działalność rynków międzynarodowych.

Suwerenność żywnościowa nie sprzeciwia się handlowi lecz wspiera strategie i praktyki handlowe zgodne z prawem ludzi do bezpiecznego, zdrowego i zrównoważonego ekologicznie wytwarzania żywności.

Na suwerenność żywnościową składa się prawo do żywności – prawo ludzi do zdrowej i związanej z ich kulturą lokalną żywności, wyprodukowanej w sposób społecznie sprawiedliwy i ekologicznie odpowiedzialny. Suwerenność żywnościowa to prawo ludzi do wybierania własnych metod żywienia, rolnictwa, hodowli zwierząt i rybołówstwa oraz prawo do decydowania o nich. Suwerenność żywnościowa chroni interesy i prawo do decydowania następnych pokoleń, wspiera nowe relacje społeczne pozbawione przymusu i nierówności pomiędzy kobietami i mężczyznami, grupami etnicznymi, klasami społecznymi i wszystkimi ludźmi. Wspiera rzeczywiste reformy rolne, chroni prawa dostępu do terenów rolniczych oraz do ich wspólnego użytkowania przed groźbami sprywatyzowania i wysiedlania.

Wzrastająca liczba ludzi głodnych na całym świecie, skoncentrowanie przetwórstwa spożywczego i rynkowego obrotu żywnością w rękach zaledwie kilku spółek oraz postępujące uszczuplanie zasobów naturalnych są ważnymi powodami dla których powinniśmy wprowadzać suwerenność żywnościową. 

6 zasad suwerenności żywnościowej

1. Centralna kwestia – żywność dla ludzi: suwerenność żywnościowa umieszcza w centrum systemów zarządzania żywnością, rolnictwem, hodowlą zwierząt i rybołówstwem prawo ludzi do wystarczającej, zdrowej i związanej z kulturą lokalną żywności dla wszystkich osób: ludzi i wspólnot, włączając tych, którzy są głodni, pod okupacją, w strefach konfliktu lub zmarginalizowani. Odrzuca tym samym twierdzenie, że żywność jest towarem tak, jak każdy inny czy też jedynie składową międzynarodowego agrobiznesu.

2. Docenienie wytwórców żywności: suwerenność żywnościowa wysoko wartościuje i wspiera wkład pracy oraz prawa kobiet i mężczyzn, chłopów i małych rodzinnych gospodarstw, pasterzy, rybaków, zamieszkujących lasy, ludność tubylczą oraz najemnych pracowników w rolnictwie i rybołówstwie, włączając w to imigrantów – wszystkich, którzy uprawiają, pielęgnują, zbierają i przetwarzają żywność. Odrzuca te systemy zarządzania, programy i działania, ich nie doceniają, zagrażają im i prowadzą do ich eliminacji.

3. Lokalne systemy zapewniania żywności: suwerenność żywnościowa likwiduje dystans pomiędzy wytwórcami żywności i jej konsumentami; umieszcza wytwórców żywności i jej konsumentów w centrum procesu podejmowania decyzji w sprawach żywności. Chroni wytwórców żywności na lokalnych rynkach przed cenami dumpingowymi i negatywnymi skutkami pomocy żywnościowej. Chroni konsumentów przed żywnoscią niskiej jakości, szkodliwym lub nieodpowiednim udzielaniem pomocy żywnościowej, oraz żywnością zawierającą genetycznie modyfikowane organizmy. Suwerenność żywnościowa stawia opór strukturom rządowym, umowom i działaniom, które polegają na stosowaniu oraz promowaniu niezrównoważonego i niesprawiedliwego handlu międzynarodowego i oddają władzę odległym, nieprzewidywalnym korporacjom.

4. Lokalna kontrola zasobów: suwerenność żywnościowa oddaje kontrolę nad terytorium, ziemią uprawną, pastwiskami, wodą, nasionami, zwierzętami hodowlanymi i populacjami ryb lokalnym wytwórcom żywności i respektuje ich prawa. Mogą oni używać tych dóbr i dzielić się nimi w sposób społecznie i ekologicznie zrównoważony przy zachowaniu różnorodności. Suwerenność żywnościowa uznaje, że lokalne terytoria często przekraczają geopolityczne granice i zapewnia lokalnym społecznościom prawo do zamieszkiwania i używania ich terytoriów. Wspierając relacje współpracy pomiędzy wytwórcami żywności w różnych regionach, terytoriach i sektorach pomaga rozwiązać konflikty wewnętrzne, z władzami lokalnymi czy państwowymi. Suwerenność żywnościowa odrzuca możliwość prywatyzowania zasobów naturalnych poprzez prawa, umowy handlowe czy reżim praw własności intelektualnej.

5. Gromadzenie wiedzy i umiejętności: suwerenność żywnościowa opierając się na umiejętnościach i wiedzy lokalnych wytwórców żywności, na zachowanych, rozwijanych i zarządzanych przez lokalne organizacje modelach produkcji żywności i zbioru plonów, rozwija stosowne systemy badań służące wsparciu lokalnej wiedzy i jej przekazywaniu następnym pokoleniom. Suwerenność żywnościowa odrzuca technologie, które tę wiedzę podważają, zagrażają jej lub szkodzą np. inżynieria genetyczna.

6. Współpraca z naturą: suwerenność żywnościowa minimalizuje i różnicuje wkład zasobów naturalnych do produkcji agroekologicznej, wybiera metody zbioru plonów, które maksymalizują udział ekosystemów i poprawiają ich odporność oraz zdolność adaptacji zwłaszcza w perspektywie zmian klimatu. Suwerenność żywnościowa zakłada uzdrowienie planety tak, aby planeta mogła uzdrowić nas. Odrzuca szkodzące pożytecznym funkcjom ekosystemów metody takie jak: prowadzenie intensywnych monokultur, przemysłowa hodowla zwierząt, destrukcyjna eksploatacja łowisk i inne praktyki o charakterze przemysłowym, które niszczą środowisko i przyczyniają się do globalnego ocieplenia.

Suwerenność żywnościowa

Suwerenność żywnościowa jest prawem ludzi do zdrowej i związanej z kulturą lokalną żywności, produkowanej metodami ekologicznymi i zrównoważonymi, oraz do określania swoich własnych systemów żywnościowych i rolnych. Stawia ona tych, którzy produkują, prowadzą dystrybucję żywności, a także konsumentów w samym sercu systemów żywnościowych, bez przyznawania priorytetu wymogom rynku światowego i korporacjom. Suwerenność żywnościowa broni interesów przyszłych pokoleń, oraz oferuje strategię oporu wobec współczesnego reżimu żywnościowego i handlu, zdominowanego przez wielkie korporacje. Daje ona pierwszeństwo ekonomiom lokalnym i narodowym i takim rynkom, a ponadto popiera rolnictwo oparte na gospodarstwach rodzinnych, jak i zrównoważoną pod względem ekonomicznym, społecznym i ekologicznym produkcję i konsumpcję żywności. Suwerenność żywnościowa propaguje przejrzysty handel, który gwarantuje producentom godziwe dochody, a konsumentom prawo do kontroli nad żywnością i jej wartością odżywczą. Zapewnia także producentom żywności prawo do zarządzania ziemią, zasobami wodnymi, nasionami, stadami zwierząt, jak i do stosowania praktyk różnorodności biologicznej. Suwerenność żywnościowa implikuje nowe relacje społeczne, wolne od wyzysku i nierówności miedzy kobietami i mężczyznami, różnymi ludami, rasami, klasami społecznymi i pokoleniami. (Deklaracja Nyéléni, 2007)

Dodaj komentarz