Deklaracja Praw Chłopów [cały tekst]

Treść “Deklaracji ONZ w spraw­ie praw chłopów i inny­ch ludzi pracu­ją­cy­ch na obszarach wiejs­kich” Doku­ment przyję­ty przez Między­nar­o­dowy Komitet Koor­dy­na­cyjny Via Campesina w Seu­lu, Marzec 2009.

Celem prac nad Deklaracją  jest stworze­nie między­nar­o­dowe­go instru­men­tu, który poprawi ochronę praw człowieka i zwró­ci uwagę na zagroże­nia i dyskrymi­nację, z którą zma­ga­ją się chłopi i chłop­ki,  inne osoby zaan­gażowane na całym świecie w drob­ną pro­dukcję żywnoś­ci, a także uzna ich prawa do do ziemi, nasion, różnorod­noś­ci bio­log­icznej, god­ny­ch dochodów, źródeł utrzy­ma­nia i środ­ków pro­dukcji.

I. Wstęp

Chłopi stanow­ią praw­ie połowę pop­u­lacji na ziemi. Nawet w świecie zaawan­sowany­ch tech­nologii, spoży­wa się pro­duk­ty dostar­czane przez chłopów. Drob­ne rol­nict­wo nie jest jedynie czyn­noś­cią eko­nom­iczną, ale przede wszys­tkim sposobem na życie dla wielu ludzi. Od dobroby­tu chłopów i odnaw­ial­nej gospo­darki rol­nej zależy bez­pieczeńst­wo nasze­go gatunku. Sza­cunek, ochrona i przestrze­ganie praw chłopów są kluc­zowe dla ochrony ludzkiej egzys­tencji. W rzeczy­wis­toś­ci, nieustan­ne naruszanie praw chłopów zagraża życiu wszys­t­kich ludzi.

II. Naruszanie Praw Chłopów

- Mil­iony chłopów na świecie zmus­zono do opuszczenia upraw­iany­ch terenów, które zostały zagar­nięte za pomocą poli­tyki wewnętrznej i/lub wojska. Ziemia odbier­ana chłopom jest przez­naczana pod rozwój infra­struk­tu­ry i duży­ch pro­jek­tów prze­mysłowych, które pro­mu­ją prze­mysł kopal­ni­any, kurorty turysty­czne, super­mar­kety, rozwój spec­jal­ny­ch stref eko­nom­iczny­ch i upraw komer­cyjny­ch. W rezulta­cie, ziemia jest coraz częś­ciej sku­mu­lowana w rękach zaled­wie kilku osób.
— Państ­wa zanied­bu­ją sek­tor rol­niczy i chłopi nie otrzy­mu­ją odpowied­niego wyna­grodzenia za pro­dukcję rol­ną.
— Z korzyś­cią dla między­nar­o­dowe­go kap­i­tału i agro­biz­ne­su pro­mu­je się uprawy monokul­tur­owe związane z pro­dukcją biopaliw i inny­ch pro­duk­tów stosowany­ch w prze­myśle; taka strate­gia ma druz­gocą­cy wpływ na środowisko nat­u­ral­ne, przede wszys­tkim na stan lasów i wód, oraz na społeczno-eko­nom­iczny wymi­ar życia chłopów.
— Wzrost mil­i­taryza­cji i liczba kon­flik­tów zbro­jny­ch na ter­e­nach wiejs­kich ma poważny wpływ na możli­wość real­iza­cji cywilny­ch praw chłopów.
— Wraz z utratą ziemi, społecznoś­ci chłop­skie tracą swo­ją samorząd­ność, suw­eren­ność i tożsamość kul­tur­ową.
— Żywność coraz częś­ciej jest uży­wana w celach speku­la­cyjny­ch.
— Walka o prawa chłopów jest trak­towana jako przestępst­wo.
— Na ter­e­nach wiejs­kich nadal wys­tępu­je pra­ca niewol­nicza, zmuszanie do pra­cy oraz przy­mu­sowa pra­ca dzieci
— Najbardziej narażone są prawa kobi­et i dzieci. Kobi­ety pada­ją ofi­arami prze­mo­cy fizy­cznej, psy­chicznej i eko­nom­icznej. Kobi­ety są dyskrymi­nowane pod względem dostępu do ziemi i jej zasobów oraz odsunięte od pro­cesów decyzyjny­ch.
— Chłopi utra­cili więk­szość lokalny­ch nasion. Bioróżnorod­ność jest niszc­zona poprzez uży­wanie nawozów chemiczny­ch, nasion hybry­dowych, oraz upraw mody­fikowany­ch gene­ty­cznie, twor­zony­ch przez między­nar­o­dowe kor­po­rac­je.
— Dostęp do opieki zdrowot­nej i edukacji na ter­e­nach wiejs­kich spada a poli­ty­cz­na rola chłopów w społeczeńst­wie jest pod­ważana.
— Z powodu naruszeń praw chłop­s­kich, mil­iony chłopów cier­pi obec­nie z powodu gło­du lub niedoży­wienia. Nie jest to spowodowane niewystar­cza­jącą iloś­cią żywnoś­ci na świecie lecz kon­trolowaniem źródeł poży­wienia przez między­nar­o­dowe kor­po­rac­je. Chłopi są zmuszani do pro­dukowa­nia żywnoś­ci na eksport zami­ast speł­ni­ać pod­sta­wowe potrze­by włas­ny­ch społecznoś­ci.
— Kryzys w sek­torze rol­niczym powodu­je migrac­je, masowe prze­sied­lanie i zanikanie grup chłop­s­kich oraz ludów tubyl­czy­ch.

III. Poli­tyka neolib­er­al­na pog­a­rsza pro­ces narusza­nia Praw Chłop­s­kich

Z powodu wprowadza­nia neolib­er­al­nej poli­tyki Świa­towej Orga­ni­za­cji Hand­lu (WTO), porozu­mień wol­ne­go hand­lu (FTA) oraz inny­ch insty­tucji i rządów na świecie, prawa chłop­skie są coraz częś­ciej naruszane. Dzi­ała­nia WTO oraz FTA wymusza­ją otwieranie rynków i uniemożli­wia­ją państ­wom ochronę i wspieranie lokalne­go rol­nict­wa. Ich naciski doprowadza­ją do rozreg­u­lowa­nia sek­tora rol­niczego.

Odpowiedzial­ność za prak­tyki spod znaku hand­lowe­go dumpin­gu ponoszą rządy kra­jów rozwinię­ty­ch oraz między­nar­o­dowe kor­po­rac­je. Zale­wanie lokalny­ch rynków tanią, sub­sy­diowaną żywnoś­cią uniemożli­wia skuteczną pro­dukcję chłop­ską.

WTO i inne insty­tuc­je wymusza­ją wprowadzanie na rynki żywnoś­ci mody­fikowanej gene­ty­cznie oraz hor­monów wzros­tu w pro­dukcji mięsa. Równocześnie, pro­mu­ją zas­tosowanie szeregu zakazów doty­czą­cy­ch sprzedaży zdrowych pro­duk­tów chłop­s­kich, powołu­jąc się na względy san­i­tarne.

Między­nar­o­dowy Fun­dusz Walu­towy (IMF) wprowadz­ił ser­ię pro­gramów dos­tosowaw­czy­ch (SAP), które doprowadz­iły do drasty­czny­ch cięć w sub­sy­diowa­niu rol­nict­wa i pro­gramów soc­jal­ny­ch. Państ­wa są zmuszane do pry­watyza­cji państ­wowych firm i zlik­wid­owa­nia mech­a­nizmów wspier­a­ją­cy­ch sek­tor rol­niczy.

W pośred­ni i bezpośred­ni sposób, poli­tyka wewnętrz­na i zewnętrz­na nada­je między­nar­o­dowym kor­po­racjom pri­o­ry­tet w zakre­sie hand­lu żywnoś­cią. Przed­siębiorstwa między­nar­o­dowe są znane z prak­tykowa­nia biopiract­wa i niszczenia zasobów gene­ty­czny­ch i różnorod­noś­ci bio­log­icznej związanej z rol­nictwem chłopów. Logika kap­i­tal­iz­mu, opar­ta na aku­mu­lacji, doprowadz­iła do desta­bi­liza­cji chłop­skiej gospo­darki rol­nej.

IV. Walka chłopów by utrzymy­wać i chronić swo­je Prawa

W obliczu takiego stanu rzeczy, chłopi z całe­go świata muszą wal­czyć o przetr­wanie. Tysiące lid­erów społecznoś­ci chłop­s­kich w różny­ch częś­ci­ach globu trafia do więzienia z powodu walki o ochronę swoich praw i sposobu życia. Pro­cesy sądowe opier­a­ją się na niespraw­iedli­wych sys­temach prawny­ch. Pon­ad­to, nag­min­nie wys­tępu­ją przy­pad­ki masakr lud­noś­ci, egzekucji poza­są­dowych, bezprawny­ch zatrzy­mań i prześlad­owań poli­ty­czny­ch.

Świa­towy kryzys żywnoś­ci w 2008 roku, spowodowany i pogorszony przez poli­tykę między­nar­o­dowych kor­po­racji (które dzi­ała­ją jedynie we włas­nym intere­sie) wyraźnie ilus­tru­je klęskę w pro­mowa­niu, respek­towa­niu, ochronie i egzek­wowa­niu praw chłopów. Ta sytu­ac­ja ma wpływ na całą pop­u­lację ludzką, zarówno w kra­jach rozwi­ja­ją­cy­ch się jak i rozwinię­ty­ch. Pod­czas gdy chłopi, z ogrom­nym wysiłkiem, stara­ją się zapewnić odnaw­ial­ność nasion i poży­wienia, ciągłe naruszanie ich praw uniemożli­wia wyży­wie­nie wszys­t­kich mieszkańców świata.

Walka o Prawa Chłopów wpisu­je się w ramy między­nar­o­dowych praw człowieka, w skład których wchodzą narzędzia i mech­a­nizmy Rady Praw Człowieka, w tym pra­wo do wyży­wienia, mieszka­nia, dostępu do wody i pra­wo do zdrowia, jak również kwest­ie doty­czące obrońców praw człowieka, ludów tubyl­czy­ch, rasiz­mu, dyskrymi­nacji na tle rasowym oraz praw kobi­et. Jed­nakże te między­nar­o­dowe instru­men­ty ONZ nie pokry­wa­ją w całoś­ci i nie zapo­b­ie­ga­ją łama­niu praw człowieka, w szczegól­noś­ci praw chłopów. Między­nar­o­dowy Pakt Praw Gospo­dar­czy­ch, Społeczny­ch i Kul­tur­al­ny­ch (ICESCR) jako narzędzie chroniące prawa chłopów ma również poważne ograniczenia. Wydana przez ONZ Kar­ta Chłopów (Chater of the Peas­ant) w 1978 roku również nie ochroniła chłopów przed między­nar­o­dową poli­tyką lib­er­al­izu­jącą han­del. Inne kon­wenc­je między­nar­o­dowe, doty­czące również praw chłop­s­kich, także nie mają real­ne­go zas­tosowa­nia, w tym Kon­wenc­ja ILO Nr 169, Zapis 8-J Kon­wencji o różnorod­noś­ci bio­log­icznej (CBD), Punkt 14.60 Agendy 21, oraz Pro­tokół z Kartageny o bez­pieczeńst­wie bio­log­icznym.

V. Chłopi potrze­bu­ją Między­nar­o­dowej Kon­wencji Praw Chłopów

Ze wzglę­du na ograniczenia powyższy­ch kon­wencji i rezolucji, należy stworzyć między­nar­o­dowe narzędzie, które zapewni respek­towanie, ochronę, utrzy­manie i egzek­wowanie praw chłop­s­kich – Między­nar­o­dową Kon­wencję Praw Chłopów (ICRP). Ist­nieją kon­wenc­je chroniące prawa inny­ch nieuprzy­wile­jowany­ch grup takich jak ludów tubyl­czy­ch, kobi­et, dzieci, czy pra­cown­ików migru­ją­cy. Kon­wenc­ja Praw Chłopów zdefini­u­je wartoś­ci praw chłop­s­kich, które muszą być uszanowane, chro­nione i wypeł­ni­ane przez rządy państw i między­nar­o­dowe insty­tuc­je. Dodatkowe pro­tokoły, w które zaopa­tr­zona będzie kon­wenc­ja zapewnią jej odpowied­nie wdroże­nie.

Pod­czas Region­al­nej Kon­fer­encji Praw Chłopów w kwiet­niu 2002, członkowie Via Campesina stworzyli pro­jekt Deklaracji Praw Chłopów. Pro­jekt pow­stał w wyniku wielu wydarzeń w tym Warsz­tatów na tem­at Praw Chłopów w mieś­cie Medan na Suma­trze Północ­nej w 2000, Kon­fer­encji na tem­at Reformy Rol­nej w Dżakar­cie w kwiet­niu 2001, Region­al­nej Kon­fer­encji na tem­at Praw Chłopów w Dżakar­cie w kwiet­niu 2002, oraz Między­nar­o­dowej Kon­fer­encji Via Campesina w Dżakar­cie w czer­w­cu 2008. Tek­st deklaracji jest załąc­zony poniżej. Niniejsza deklarac­ja to baza, którą należy rozwinąć w kon­tekś­cie kon­wencji ONZ, przy pełnej współpra­cy z Via Campesina i inny­ch reprezen­tan­tów społeczeńst­wa oby­wa­tel­skiego.

Oczeku­je­my i cieszymy się z przyszłej współpra­cy ze wszys­tkimi, dla których liczy się dobrobyt chłopów oraz pro­mowanie i ochrona ich praw.

Deklarac­ja Praw Chłopów – Kobi­et i Mężczyzn

Chłopi z całe­go świata potrze­bu­ją Między­nar­o­dowej Deklaracji Praw Chłopów

Deklarac­ja

Potwierdza­jąc, że chłopi, mężczyźni i kobi­ety, są równi wszys­tkim ludziom, powin­ni w egzek­wowa­niu swoich praw być wol­ni od każdej formy dyskrymi­nacji, w tym dyskrymi­nacji ze wzglę­du na rasę, kolor skóry, płeć, język, religię, oso­bis­te opinie, w tym poli­ty­czne, nar­o­dowość lub pochodze­nie społeczne, posi­adanie, zdrowie, urodze­nie lub inny sta­tus,

Uzna­jąc, że Powszech­na Deklarac­ja Praw Człowieka, Między­nar­o­dowy Pakt Praw Gospo­dar­czy­ch, Społeczny­ch i Kul­tur­al­ny­ch, Między­nar­o­dowy Pakt Praw Oby­wa­tel­s­kich i Poli­ty­czny­ch, jak również Deklarac­ja Wiedeńska i Pro­gram Dzi­ałań potwierdza­ją uni­w­er­sal­ność, niepodziel­ność i współza­leżność wszys­t­kich praw człowieka, w tym cywilny­ch, kul­tur­al­ny­ch, gospo­dar­czy­ch, poli­ty­czny­ch i społeczny­ch,

Pod­kreśla­jąc, że Między­nar­o­dowy Pakt Praw Gospo­dar­czy­ch, Społeczny­ch i Kul­tur­al­ny­ch pode­j­mu­je się zapewnie­nie real­iza­cji prawa do adek­wat­ne­go stan­dar­du życia dla nas i naszy­ch rodz­in, w tym prawa do poży­wienia i prawa wol­noś­ci od gło­du dzięki rzeczy­wis­tej reformie rol­nej,

Pod­kreśla­jąc, że zgod­nie z Deklaracją Praw Ludów Tubyl­czy­ch, wszys­tkie ludy tubyl­cze, w tym lud­ność chłop­ska, mają pra­wo do samostanowienia i dzięki temu prawu mogą określać swój sta­tus poli­ty­czny, oraz swo­bod­nie real­i­zować swój gospo­dar­czy, społeczny i kul­tur­al­ny rozwój, zachowu­jąc pra­wo do autonomii lub samorząd­noś­ci w sprawach doty­czą­cy­ch ich włas­ny­ch wewnętrzny­ch lub lokalny­ch spraw, jak również w sposobach i środ­kach finan­sowa­nia swoich auto­nom­iczny­ch funkcji,

Przy­pom­i­na­jąc, że wielu chłopów w his­torii całe­go świata wal­czyło o uznanie praw chłop­s­kich oraz o spraw­iedli­we i wol­ne społeczeńst­wa,

Stwierdza­jąc, że współczes­ne warunki panu­jące w rol­nictwie zagraża­ją życiu chłopów, pog­a­rsza­ją stan środowiska nat­u­ral­ne­go, zmniejsza­ją pro­duk­ty­wność gospo­darstw chłop­s­kich oraz pog­a­rsza­ją byt chłopów,

Biorąc pod uwagę, że sta­tus chłopów pog­a­rsza się z powodu wyłączenia ich z pro­cesów decyzyjny­ch przez rządy państw, poprzez uży­cie sił mil­i­tarny­ch i para­mil­i­tarny­ch, które wymusza­ją prze­siedle­nia społecznoś­ci chłop­s­kich i zezwala­ją na eksploat­ację surow­ców nat­u­ral­ny­ch przez między­nar­o­dowe kor­po­rac­je,

Biorąc pod uwagę, że glob­al­iza­c­ja kap­i­tal­iz­mu, narzu­cona przez niek­tóre między­nar­o­dowe umowy, miała i ma negaty­wny wpływ na sek­tor chłop­ski,

Biorąc pod uwagę, że chłopi wal­czą o kon­trolę nad włas­nymi zasobami, również przy pomo­cy grup wspier­a­ją­cy­ch żąda­nia chłop­skie doty­czące sty­lu życia, ochrony środowiska i zwięk­szonej pro­duk­ty­wnoś­ci,

Biorąc pod uwagę, że następu­je sku­mu­lowanie sys­temów żywnoś­ci na świecie w rękach kilku między­nar­o­dowych kor­po­racji,

Biorąc pod uwagę, że chłopi stanow­ią bardziej narażoną grupę społeczną, korzys­tanie, uszanowanie i ochrona ich praw w kon­tekś­cie między­nar­o­dowych praw człowieka wyma­ga spec­jal­ny­ch środ­ków,

Uzna­jąc, że drob­ne rol­nict­wo, rybołów­st­wo i hodowla mogą załagodz­ić zmi­any kli­maty­czne i zabez­pieczyć odnaw­ial­ny sys­tem pro­dukcji żywnoś­ci dla wszys­t­kich ludzi,

Przy­pom­i­na­jąc państ­wom, że konieczne jest stosowanie się i wdrażanie wszys­t­kich zobow­iązań jakie mają w sto­sunku do lud­noś­ci chłop­skiej ze wzglę­du na między­nar­o­dowe porozu­mienia, zwłaszcza te doty­czące praw człowieka, w porozu­mie­niu i współpra­cy z chłopami,

Wierząc, że poniższa Deklarac­ja jest niezbęd­nym krok­iem w stronę uzna­nia, pro­mowa­nia i ochrony prawa do wol­noś­ci chłopów, włącza­jąc rozwinię­cie i uznanie Między­nar­o­dowej Kon­wencji Praw Chłopów,

Uzna­jąc i potwierdza­jąc, że chłopi podle­ga­ją wszys­tkim pra­wom człowieka uznanym przez pra­wo między­nar­o­dowe bez dyskrymi­nacji,

Uroczyś­cie przyj­mu­je następu­jącą Deklarację Praw Chłopów.

Artykuł I
Definic­ja chłopów: pod­miot prawny

Chłop to mężczyz­na lub kobi­eta mają­cy spec­jal­ny związek z ziemią i naturą poprzez pro­dukcję żywnoś­ci lub/oraz inny­ch pro­duk­tów pochodzenia rol­niczego. Chłopi w swo­jej pra­cy wchodzą w bezpośred­ni kon­takt z ziemią, pole­ga­jąc przede wszys­tkim na zaan­gażowa­niu rodziny i na inny­ch mały­ch for­ma­ch orga­ni­za­cji pra­cy. Chłopi są osadzeni w lokalny­ch trady­c­jach, opieku­ją się lokalnym środowiskiem i sku­pi­a­ją na pow­iąza­niu rol­nict­wa ze środowiskiem.

Nazwa chłop może doty­czyć każdej osoby zaan­gażowanej w rol­nict­wo, hodowlę bydła, pasterst­wo, rzemiosło pow­iązane z rol­nictwem lub związany z nim zawód z terenów wiejs­kich. Ter­min obe­j­mu­je również ludy tubyl­cze związane z pracą rol­niczą.

Nazwa chłop doty­czy również ludzi pozbaw­iony­ch ziemi. Zgod­nie z definicją Orga­ni­za­cji Nar­o­dów Zjed­noc­zony­ch do spraw Wyży­wienia i Rol­nict­wa (FAO 1984), kat­e­gorie ludzi, którzy nie posi­ada­ją ziemi i mierzą się z trud­noś­ci­ami w zapewnie­niu środ­ków do życia to:

1. Rol­nicze gospo­darst­wa domowe z małą iloś­cią ziemi lub pozbaw­ione ziemi;
2. Nie-rol­nicze gospo­darst­wa domowe na ter­e­nach wiejs­kich, których członkowie są zaan­gażowani w czyn­noś­ci takie jak rybołów­st­wo, wyt­warzanie rzemiosła na lokalny rynek, lub dostar­czanie usług;
3. Inne gospo­darst­wa wiejskie, w tym paster­skie, koc­zown­icze, oparte na rol­nictwie wędrownym, zbier­acko-łowieck­ie, oraz pozostałe o podob­nym sposo­bie utrzy­ma­nia.

Artykuł II
Prawa chłopów

1. Chłop­ki i chłopi mają te same prawa.
2. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do pełne­go, indy­wid­u­al­ne­go i kolek­ty­wne­go, korzys­ta­nia ze wszys­t­kich praw człowieka i fun­da­men­tal­ny­ch wol­noś­ci uznany­ch w Kar­cie Nar­o­dów Zjed­noc­zony­ch, Uni­w­er­sal­nej Deklaracji Praw Człowieka i między­nar­o­dowym praw­ie doty­czą­cym praw człowieka.
3. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) są wol­ni i równi wszys­tkim ludziom i każdej innej oso­bie na świecie oraz mają pra­wo być wol­ni od jakiejkol­wiek dyskrymi­nacji, w korzys­ta­niu ze swoich praw, w szczegól­noś­ci od dyskrymi­nacji ze wzglę­du na sta­tus eko­nom­iczny, społeczny i kul­tur­owy.
4. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo akty­wnie uczest­niczyć w tworze­niu poli­tyki, proce­sach pode­j­mowa­nia decyzji, imple­men­tacji i mon­i­torowa­nia każde­go pro­jek­tu, pro­gra­mu lub zasad mają­cy­ch wpływ na ich ziemie.

Artykuł III
Pra­wo do życia i odpowied­niego stan­dar­du życia

1. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do nietykalnoś­ci i wol­noś­ci od prześlad­owa­nia, eksmisji, gnę­bi­enia, niesłuszne­go zatrzymy­wa­nia oraz zabójstw z powodu obrony włas­ny­ch praw.
2. Chłop­ki mają pra­wo do ochrony przed prze­mocą domową (fizy­czną, sek­su­al­ną, słowną i psy­cho­log­iczną).
3. Chłop­ki mają pra­wo do kon­troli nad włas­nym ciałem i odmowy uży­wa­nia swoich ciał w celach komer­cyjny­ch. Wszys­tkie formy hand­lu ludźmi (kobi­et i dziew­cząt) są nikczem­ne i powin­ny być wyraźnie tępi­one.
4. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do god­ne­go życia.
5. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do odpowied­niego, zdrowe­go, poży­wne­go i dostęp­ne­go poży­wienia, oraz do utrzymy­wa­nia swo­jej trady­cyjnej kul­tu­ry żywieniowej.
6. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do najwyższy­ch możli­wych stan­dard­ów zdrowia fizy­czne­go i psy­chiczne­go. Z tego wzglę­du, chłopi mają pra­wo do dostępu do opieki zdrowot­nej i leków nawet jeśli żyją na odległy­ch ter­e­nach. Mają również pra­wo do uży­wa­nia i rozwi­ja­nia trady­cyjnej wiedzy medy­cznej.
7. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do zdrowe­go życia, bez naraże­nia się na zatru­cie chemikaliami rol­niczymi (takimi jak pesty­cy­dy i nawozy chemiczne, które powodu­ją prob­le­my z płod­noś­cią i zakaże­nie mleka matek).
8. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo decy­dować o licz­bie włas­ne­go potomst­wa oraz wybrany­ch meto­dach antykon­cep­cyjny­ch.
9. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do całkowite­go speł­ni­a­nia swoich praw sek­su­al­ny­ch i repro­duk­cyjny­ch.
10. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do czys­tej wody, trans­portu, elek­trycznoś­ci, komu­nikacji i odpoczynku.
11. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do edukacji i szkoleń.
12. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do odpowied­niego przy­chodu, który zapew­nia spełnie­nie pod­sta­wowych potrzeb swoich i rodziny.
13. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do odpowied­nich warunk­ów mieszkan­iowych i odzienia.
14. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do spoży­wa­nia i dys­try­bucji wyt­worów włas­nej pro­dukcji rol­nej i zaspoka­ja­nia pod­sta­wowych potrzeb włas­nej rodziny,
15. Pra­wo do życia dla chłopów (kobi­et i mężczyzn) oraz pra­wo do zaspoko­je­nia pod­sta­wowych potrzeb powin­ny być pozbaw­ione wszelkiej dyskrymi­nacji i chro­nione przez ogól­ny porządek prawny i przez państ­wo, we współpra­cy i ze wspar­ciem inny­ch,

Artykuł IV
Pra­wo do ziemi i tery­to­ri­um

1. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do kolek­ty­wnej i indy­wid­u­al­nej włas­noś­ci ziem­skiej na potrze­by mieszka­nia i uprawy.
2. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) i ich rodziny mają pra­wo do pra­cy na roli i do wyt­warza­nia pro­duk­tów rol­ny­ch, hodowli, zbier­act­wa i łowiect­wa, oraz rybołów­st­wa na swoich ter­e­nach.
3. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do uprawy i posi­ada­nia niepro­duk­cyjny­ch ziem państ­wowych, od których zależy ich byt.
4. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do czys­tej wody i odpowied­nich warunk­ów san­i­tarny­ch.
5. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do wody potrzeb­nej do nawad­ni­a­nia oraz pro­dukcji rol­nej w odnaw­ial­ny­ch sys­temach pro­dukcji kon­trolowany­ch przez lokalne społecznoś­ci.
6. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do kon­trolowa­nia zasobów wod­ny­ch na swoim tere­nie.
7. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do wspar­cia od państ­wa w formie udo­god­nień, rozwiązań tech­no­log­iczny­ch oraz pomo­cy finan­sowej, odnośnie zarządza­nia zasobami wod­nymi.
8. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do zarządza­nia, ochrony i korzys­ta­nia z zasobów leśny­ch.
9. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do odmowy wszel­kich prób pozyska­nia i przek­sz­tałce­nia ich ziem w celach gospo­dar­czy­ch.
10. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do bez­pieczeńst­wa włas­noś­ci grun­tu i nie mogą być przy­mu­sowo wysiedleni ze swoich ziem i tery­toriów.
11. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo to grun­tów rol­ny­ch, które mogą być nawad­ni­ane by zapewnić suw­eren­ność żywnoś­ciową dla ich ros­nącej pop­u­lacji.
12. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do korzyś­ci z reformy ziem­skiej. Laty­fun­dia są niedoz­wolone. Ziemia ma przede wszys­tkim speł­ni­ać swo­ją funkcję społeczną. Należy ustal­ić górne granice posi­ada­nia ziem­skiego tam gdzie jest to konieczne dla zapewnienia spraw­iedli­we­go dostępu do ziemi.
13. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do utrzymy­wa­nia i wzmoc­nienia osob­ny­ch insty­tucji poli­ty­czny­ch, prawny­ch, gospo­dar­czy­ch, społeczny­ch i kul­tur­owych, równocześnie zachowu­jąc pra­wo do pełne­go i dobrowol­ne­go udzi­ału w poli­ty­cznym, gospo­dar­czym, społecznym i kul­tur­al­nym życiu państ­wa.

Artykuł V
Pra­wo do nasion i trady­cyjnej wiedzy i prak­tyk rol­niczy­ch

1. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do określe­nia rodza­ju nasion, które chcą wyko­rzys­tać.
2. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do odmowy wyko­rzys­ta­nia roślin, jeśli uważa­ją je za niebez­pieczne ze względów gospo­dar­czy­ch, eko­log­iczny­ch lub kul­tur­owych.
3. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do odrzuce­nia mod­elu rol­nict­wa prze­mysłowe­go.
4. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do ochrony i roz­wo­ju lokalnej wiedzy z zakre­su rol­nict­wa, rybołów­st­wa i hodowli.
5. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do uży­wa­nia obiek­tów i urządzeń związany­ch z uprawą rol­ną, rybołów­st­wem oraz hodowlą.
6. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do indy­wid­u­al­ne­go i kolek­ty­wne­go wyboru włas­ny­ch pro­duk­tów, ich iloś­ci, rodza­jów i jakoś­ci, oraz do wyboru sposobów uprawy rol­nej, rybołów­st­wa i hodowli.
7. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do uży­wa­nia włas­nej tech­nologii lub wybranej tech­nologii, która odpowiada wartoś­ciom ochrony zdrowia ludzi i środowiska nat­u­ral­ne­go.
8. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do tworzenia i rozwi­ja­nia różny­ch odmi­an rol­niczy­ch oraz do wymi­any, roz­dawa­nia lub sprzedaży swoich nasion.
9. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do suw­eren­noś­ci żywnoś­ciowej.

Artykuł VI
Pra­wo do środ­ków pro­dukcji rol­niczej

1. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do pozyski­wa­nia fun­duszy państ­wowych w celu rozwi­ja­nia rol­nict­wa.
2. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) powin­ni mieć dostęp do finan­sowa­nia kredy­towe­go dla dzi­ałal­noś­ci rol­niczej.
3. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do pozyski­wa­nia mate­ri­ałów i narzędzi dla dzi­ałal­noś­ci rol­niczej.
4. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do nawad­ni­a­nia i pro­dukcji rol­nej w ramach odnaw­ial­ny­ch sys­temów pro­dukcji kon­trolowany­ch przez lokalne społecznoś­ci.
5. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do obiek­tów i narzędzi służą­cy­ch trans­portowi, susze­niu i prze­chowywa­niu pod­czas wprowadza­nia swoich pro­duk­tów do obro­tu.
6. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do czyn­nego udzi­ału w planowa­niu, for­mułowa­niu i decy­dowa­niu na tem­at budże­tu doty­czące­go nar­o­dowej i lokalnej gospo­darki rol­nej.

Artykuł VII
Pra­wo do wiedzy i tech­nologii rol­niczej

1. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do pozyski­wa­nia bezstron­nej i zrównoważonej wiedzy na tem­at kap­i­tału, rynku, zasad dzi­ała­nia, cen, tech­nologii itp., związany­ch z ich potrze­bami.
2. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do pozyski­wa­nia infor­ma­cji na tem­at poli­tyki nar­o­dowej i między­nar­o­dowej.
3. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do pozyski­wa­nia pomo­cy tech­nicznej, narzędzi pro­duk­cyjny­ch oraz pow­iązanej tech­nologii, aby zwięk­szyć swo­ja pro­duk­ty­wność w sposób respek­tu­ją­cy ich wartoś­ci społeczne, kul­tur­owe i ety­czne.
4. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do pełny­ch i bezstron­ny­ch infor­ma­cji na tem­at dóbr i usług oraz do decy­dowa­nia w jaki sposób chcą je wyko­rzys­tać we włas­nej pro­dukcji i kon­sumpcji.
5. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do pozyski­wa­nia odpowied­nich infor­ma­cji na poziomie nar­o­dowym i między­nar­o­dowym by chronić zasoby gene­ty­czne.

Artykuł VIII
Wol­ność w określe­niu cen i rynku zby­tu pro­duk­tów rol­ny­ch

1. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do nadawa­nia potrze­bom swoich rodz­in i społecznoś­ci pri­o­ry­te­tu w pro­dukcji rol­nej.
2. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do prze­chowywa­nia swoich pro­duk­tów aby zapewnić spełnie­nie pod­sta­wowych potrzeb swoich i rodz­in.
3. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do pro­mowa­nia trady­cyjne­go lokalne­go hand­lu.
4. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do uzyski­wa­nia korzyst­ny­ch cen za swo­je pro­duk­ty.
5. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do określe­nia cen pro­duk­tów, zarówno indy­wid­u­al­nie jak i kolek­ty­wnie.
6. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do otrzymy­wa­nia godzi­we­go wyna­grodzenia za swo­ją pracę aby zapewnić spełnie­nie pod­sta­wowych potrzeb swoich i rodz­in.
7. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do otrzymy­wa­nia godzi­wej ceny za swo­je pro­duk­ty.
8. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do spraw­iedli­we­go sys­te­mu oceny jakoś­ci swoich pro­duk­tów, w skali nar­o­dowej i między­nar­o­dowej.
9. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do roz­wo­ju sys­temów hand­lu opar­ty­ch na lokalny­ch społecznoś­ci­ach by zag­waran­tować stan suw­eren­noś­ci żywnoś­ciowej.

Artykuł IX
Pra­wo do ochrony wartoś­ci rol­niczy­ch

1. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do uzna­nia i ochrony swo­jej kul­tu­ry i lokalny­ch wartoś­ci związany­ch z rol­nictwem.
2. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do roz­wo­ju i ochrony lokalnej wiedzy rol­niczej.
3. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do odmowy dzi­ałań inter­wen­cyjny­ch, które grożą narusze­niu ich lokalny­ch wartoś­ci rol­niczy­ch.
4. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do sza­cunku dla ich duchowoś­ci na poziomie indy­wid­u­al­nym i grupowym.

Artykuł X
Pra­wo do różnorod­noś­ci bio­log­icznej

1. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do ochrony i utrzymy­wa­nia różnorod­noś­ci bio­log­icznej.
2. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do indy­wid­u­al­ne­go i kolek­ty­wne­go tworzenia, rozwi­ja­nia i utrzymy­wa­nia różnorod­noś­ci bio­log­icznej.
3. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do odrzuce­nia paten­tów zagraża­ją­cy­ch różnorod­noś­ci bio­log­icznej, w tym doty­czą­cy­ch roślin, poży­wienia i leków.
4. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do odrzuce­nia praw włas­noś­ci intelek­tu­al­nej doty­czą­cy­ch pro­duk­tów, usług, zasobów oraz wiedzy, które są posi­adane, utrzymy­wane, odkry­wane, rozwi­jane, lub pro­dukowane przez lokalną społeczność. Chłopi nie mogą zostać zmuszeni do przyję­cia praw włas­noś­ci intelek­tu­al­nej.
5. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do indy­wid­u­al­ne­go i kolek­ty­wne­go utrzymy­wa­nia, wymi­any, oraz ochrony różnorod­noś­ci bio­log­icznej i gene­ty­cznej jako bogactw zasobów społecznoś­ci lokalny­ch i tubyl­czy­ch.
6. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do odrzuce­nia mech­a­nizmów cer­ty­fika­cyjny­ch ustanowiony­ch przez kor­po­rac­je między­nar­o­dowe. Należy pro­mować i ochra­ni­ać lokalne sys­te­my gwaran­cyjne prowad­zone przez orga­ni­za­c­je chłop­skie ze wspar­ciem rzą­du.

Artykuł XI
Pra­wo do ochrony środowiska

1. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do czys­te­go i zdrowe­go środowiska nat­u­ral­ne­go.
2. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do ochrony środowiska zgod­nie z lokalną wiedzą.
3. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do odrzuce­nia wszel­kich form eksploat­acji, które mogą spowodować szkody dla środowiska nat­u­ral­ne­go.
4. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do ubie­ga­nia się o rekom­pen­sac­je za szkody w środowisku nat­u­ral­nym.
5. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do odszkodowa­nia za dług eko­log­iczny oraz his­to­ryczne i obec­ne wywłaszczanie ich ziem.

Artykuł XII
Wol­ność sto­warzyszeń, wypowiada­nia się i wyraża­nia opinii

1. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do wol­noś­ci sto­warzysza­nia się z innymi, wyraża­nia swo­jej opinii zgod­nie z trady­c­jami i kul­turą, z uwzględ­nie­niem roszczeń, pety­cji oraz mobi­liza­cji na poziomie lokalnym, region­al­nym, nar­o­dowym i między­nar­o­dowym.
2. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do tworzenia i dołącza­nia do nieza­leżny­ch orga­ni­za­cji chłop­s­kich, związków zawodowych, koop­er­atyw i inny­ch orga­ni­za­cji lub sto­warzyszeń chronią­cy­ch ich interesy.
3. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do indy­wid­u­al­ne­go i kolek­ty­wne­go wyraża­nia swoich lokalny­ch zwycza­jów, kul­tu­ry, religii, języków, lit­er­atu­ry i sztuki.
4. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do roszczeń i dążeń bez uzna­nia ich za przestępst­wo.
5. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do prze­ci­w­staw­ia­nia się opresji i do wyko­rzysty­wa­nia poko­jowych akcji bezpośred­nich w celu ochrony swoich praw.

Artykuł XIII
Pra­wo dostępu do spraw­iedli­woś­ci

1. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do stosowa­nia odpowied­nich środ­ków w wypad­ku naruszenia ich praw. Chłopi mają pra­wo do spraw­iedli­we­go sys­te­mu sądowe­go oraz do posi­ada­nia skuteczne­go i niedyskrymin­u­jące­go dostępu do sądów i pomo­cy prawnej.
2. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do roszczeń i dążeń bez uzna­nia ich za przestępst­wo.
3. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do infor­ma­cji oraz pomo­cy prawnej.

Aby stworzyć pełno­prawną Kon­wencję, należy uwzględ­nić rozdzi­ały na tem­at „obow­iązków państ­wa” i „mech­a­nizmy mon­i­torowa­nia oraz mech­a­nizmy doty­czące środ­ków” oraz podob­ne prow­iz­je wstępu­jące w między­nar­o­dowych kon­wenc­jach.

Doku­ment przyję­ty przez Między­nar­o­dowy Komitet Koor­dy­na­cyjny Via Campesina w Seu­lu, Marzec 2009.

2 odpowiedzi do “Deklaracja Praw Chłopów [cały tekst]”

Dodaj komentarz