Deklaracja Nyeleni Europa. Suwerenność w Europie. Teraz

Nyéléni Europa 2011: Europe­jskie Forum na rzecz Suw­eren­noś­ci Żywnoś­ciowej
Krems, 21 sierp­nia 2011

Dla mieszkańców Europy dużym wyzwaniem sta­ją się obec­nie poli­tyki dos­tosowa­nia struk­tu­ral­ne­go narzu­cane oby­wa­telom przez rządy. Doty­chczas poli­tyki te były narzu­cane społeczeńst­wom inny­ch regionów świata, w szczegól­noś­ci w kra­jach Glob­al­ne­go Połud­nia. W wyłącznym intere­sie wspom­ni­any­ch poli­tyk leży obrona obec­nej formy kap­i­tal­iz­mu i tych, którzy czer­pią z niej korzyś­ci (pry­wat­ny­ch banków, grup inwest­y­cyjny­ch oraz pon­ad­nar­o­dowych kor­po­racji). Wszys­tko wskazu­je na to, że w bliskiej przyszłoś­ci te antyspołeczne poli­tyki staną się dotk­li­wsze i bardziej rozbu­dowane. Aby pod­dać kry­tyce sys­te­my gospo­dar­cze i poli­ty­czne, które doprowadz­iły do tej sytu­acji, rozpoczęła się pier­wsza powszech­na mobi­liza­c­ja społeczeńst­wa oby­wa­tel­skiego. Pro­ponu­je­my akty­wną i kreaty­wną
odpowiedź europe­js­kich ruchów społeczny­ch na domin­u­ją­cy mod­el glob­al­ne­go rol­nict­wa, stanow­ią­cy wierne odbi­cie kap­i­tal­isty­czne­go syte­mu, który go stworzył. Sys­te­my żywnoś­ciowe zostały obec­nie zre­dukowane do mod­elu rol­nict­wa prze­mysłowe­go kon­trolowane­go przez kilka pon­ad­nar­o­dowych kor­po­racji spoży­w­czy­ch wespół z niewielką grupą duży­ch sprzedaw­ców detal­iczny­ch. Jest to mod­el stwor­zony do gen­erowa­nia zysków,
a tym samym zupełnie niespeł­ni­a­ją­cy swoich pod­sta­wowych funkcji. Zami­ast kon­cen­trować się na wyt­warza­niu żywnoś­ci, która jest zdrowa, niedro­ga i korzyst­na dla ludzi, mod­el ten w coraz więk­szym stop­niu sku­pia się na pro­dukcji surow­ców na biopali­wa czy pasze dla zwierząt oraz na plan­tac­jach towarowych. Z jed­nej strony powodu­je to ogrom­ne straty dla gospo­darstw rol­ny­ch i utrzy­mu­ją­cy­ch się z nich ludzi, a z drugiej sprzy­ja propagowa­niu diety szkodli­wej dla zdrowia, ubo­giej w owoce, warzy­wa i pro­duk­ty zbożowe. Ten prze­mysłowy mod­el pro­dukcji: jest uza­leżniony od nieod­naw­ial­ny­ch paliw kopal­ny­ch i środ­ków chemiczny­ch; nie bierze pod uwagę ograniczeń zasobów, takich jak ziemia czy woda; jest odpowiedzial­ny za gwał­towną utratę różnorod­noś­ci bio­log­icznej i żyznoś­ci gle­by; przy­czy­nia się do zmi­an kli­maty­czny­ch; zmusza tysiące ludzi do pode­j­mowa­nia prac, w których lekce­ważone są ich najbardziej pod­sta­wowe prawa; prowadzi do pogorszenia warunk­ów pra­cy rol­ników i robot­ników rol­ny­ch, zwłaszcza emi­grantów. Mod­el ten odd­ala nas jeszcze bardziej od zrównoważonej i pełnej sza­cunku relacji z przy­rodą. Eksploa­towanie i trak­towanie Ziemi w taki sposób jest pod­sta­wową przy­czyną ubóst­wa obszarów wiejs­kich i gło­du pon­ad mil­iar­da ludzi na świecie (tak, jak ma to obec­nie miejsce np. w rejonie Rogu Afryki). Pon­ad­to, tworząc nad­wyżki żywnoś­ci prze­mysłowej, które są marnowane albo sprzedawane po cenach dumpin­gowych na rynkach w Europie i poza nią, mod­el ten niszczy lokalną pro­dukcję i powodu­je przy­mu­sowe migrac­je. Opisy­wana sytu­ac­ja jest wynikiem poli­tyk żywnoś­ciowych, finan­sowych, hand­lowych i ener­gety­czny­ch narzu­canych przez rządy naszy­ch państw, Unię Europe­jską (w szczegól­noś­ci poprzez jej Wspól­ną Poli­tykę Rol­ną), insty­tuc­je między­nar­o­dowe i finan­sowe, jak również przez pon­ad­nar­o­dowe kor­po­rac­je. Przykładem tego są m.in. poli­tyka dereg­u­lacji i lib­er­al­iza­cji rynków rol­ny­ch oraz speku­lac­ja żywnoś­cią.
Zmi­ana kierunku tego dys­funkcjon­al­ne­go sys­te­mu żywnoś­ciowe­go będzie możli­wa jedynie poprzez całkow­itą reori­en­tację poli­tyki oraz prak­tyk żywnoś­ciowych i rol­ny­ch. Niezbęd­ne jest, w szczegól­noś­ci w Europie, zapro­jek­towanie na nowo sys­te­mu żywnoś­ciowe­go w opar­ciu o zasady suw­eren­noś­ci żywnoś­ciowej. Ta zmi­ana jest koniecz­na już ter­az.

W trosce o przed­staw­ioną powyżej sytu­ację, pon­ad 400 osób z 34 kra­jów Europy, od Atlantyku po Ural i Kaukaz, od Ark­tyki po Morze Śródziem­ne, a także wielu przed­staw­icieli między­nar­o­dowych ruchów społeczny­ch i orga­ni­za­cji społeczeńst­wa oby­wa­tel­skiego spotkało się w dni­ach od 16 do 21 sierp­nia w Krems, w Aus­trii, aby zro­bić krok naprzód w roz­wo­ju europe­jskiego ruchu na rzecz suw­eren­noś­ci żywnoś­ciowej. Budu­je­my na fun­da­men­tach Deklaracji z Nyéléni 2007: Forum na rzecz Suw­eren­noś­ci Żywnoś­ciowej, która potwierdz­iła między­nar­o­dowe ramy suw­eren­noś­ci żywnoś­ciowej – prawa społeczeństw do demokraty­czne­go defin­iowa­nia swoich sys­temów żywnoś­ciowych i rol­ny­ch, w sposób, który nie szkodzi innym ludziom i środowisku. Już ter­az mamy wiele doświad­czeń i prak­tyk, na poziomie lokalnym, region­al­nym oraz europe­jskim, opar­ty­ch na suw­eren­noś­ci żywnoś­ciowej, które pokazu­ją, jak ten alter­naty­wny mod­el może być zas­tosowany. Jesteśmy ludźmi, którzy podziela­ją wartoś­ci oparte na prawach człowieka. Chce­my swo­bod­ne­go przepły­wu osób, a nie wol­ne­go obro­tu kap­i­tałem i towarami, który przy­czy­nia się do niszczenia źródeł utrzy­ma­nia ludzi i w kon­sek­wencji zmusza wielu z nich do migracji. Naszym celem jest współpra­ca i sol­i­darność, a nie konkurenc­ja. Jesteśmy zde­cy­dowani odzyskać naszą demokrację: każdy człowiek powinien mieć możli­wość zaan­gażowa­nia się we wszys­tkie kwest­ie intere­su pub­liczne­go i tworze­nie poli­tyki pub­licznej, współde­cy­du­jąc, w jaki sposób zor­ga­nizu­je­my nasze sys­te­my żywnoś­ciowe. Wyma­ga to stworzenia demokraty­czny­ch sys­temów i pro­cesów, wol­ny­ch od prze­mo­cy czy kor­po­ra­cyjny­ch wpły­wów, a opar­ty­ch na równy­ch prawach i równość płci. Wielu z nas to młodzi ludzie, którzy reprezen­tu­ją przyszłość naszy­ch społeczeństw i naszy­ch zma­gań. Zapew­ni­amy, że nasza ener­gia i kreaty­wność uczynią nasz ruch sil­niejszym. Aby tak się stało, musimy mieć możli­wość uczest­niczenia w dostar­cza­niu żywnoś­ci i zostać włąc­zonymi w wszys­tkie struk­tu­ry i decyz­je. Jesteśmy przeko­nani, że suw­eren­ność żywnoś­ciowa to nie tylko krok naprzód w kierunku zmi­any naszy­ch sys­temów żywnoś­ciowych i rol­ny­ch, ale także pier­wszy krok ku szer­szej zmi­an­ie w naszy­ch społeczeńst­wach. Dlat­e­go też zobow­iązu­je­my się dążyć do:

Zmi­any sposobu pro­dukcji i kon­sumpcji żywnoś­ci
Pracu­je­my na rzecz odporny­ch sys­temów wyt­warza­nia żywnoś­ci, które będą dostar­czać zdrową i bez­pieczną żywność dla wszys­t­kich mieszkańców Europy, jed­nocześnie chroniąc różnorod­ność bio­log­iczną i zasoby nat­u­ral­ne oraz zapew­ni­a­jąc dobrostan zwierząt. Wyma­ga to eko­log­iczny­ch mod­eli pro­dukcji rol­nej i rybołów­st­wa, jak również rzeszy drob­ny­ch rol­ników, ogrod­ników i rybaków, którzy pro­duku­ją lokalną żywność jako trzon sys­te­mu żywnoś­ciowe­go. Wal­czymy prze­ciw wyko­rzysty­wa­niu w rol­nictwie orga­nizmów mody­fikowany­ch gene­ty­cznie (GMO). Upraw­iamy, hodu­je­my oraz przy­wracamy do sys­temów żywnoś­ciowych dużą różnorod­ność niemody­fikowany­ch gene­ty­cznie odmi­an nasion i ras zwierząt hodowlany­ch. Pro­mu­je­my zrównoważone i zróżni­cow­ane formy kul­tur żywienia, zwłaszcza kon­sumpcję lokalnej i sezonowej żywnoś­ci wysok­iej jakoś­ci, a nie żywnoś­ci wysoko przetwor­zonej. Oznacza to także mniejszą kon­sumpcję mięsa i pro­duk­tów zwierzę­cy­ch, które powin­ny być pro­dukowane jedynie lokalnie i przy uży­ciu lokalny­ch niemody­fikowany­ch gene­ty­cznie pasz. Poprzez edukację i wymi­anę umiejęt­noś­ci, angażu­je­my się w przy­wróce­nie znaczenia i upowszech­ni­an­ie wiedzy na tem­at gotowa­nia oraz przetwarza­nia żywnoś­ci.

Zmi­any sposobu dys­try­bucji żywnoś­ci
Dążymy do decen­tral­iza­cji łańcuchów żywnoś­ciowych, pro­mu­jąc zdy­w­er­sy­fikowane rynki oparte na sol­i­darnoś­ci i ucz­ci­wych cenach, krótkie łańcuchy dostaw oraz zin­ten­sy­fikowane relac­je między pro­du­cen­tami i kon­sumen­tami w lokalny­ch sys­temach żywnoś­ciowych w celu prze­ci­wdzi­ała­nia ekspan­sji i dom­i­nacji super­mar­ketów. Chce­my dostar­czać ludziom pod­staw do rozwi­ja­nia ich włas­ny­ch sys­temów dys­try­bucji żywnoś­ci oraz umożli­wić rol­nikom pro­dukowanie i przetwarzanie żywnoś­ci dla ich społecznoś­ci. Wyma­ga to przy­jazny­ch przepisów doty­czą­cy­ch bez­pieczeńst­wa żywnoś­ci, a także lokalnej infra­struk­tu­ry rol­nej dla drob­ny­ch rol­ników. Pracu­je­my również na rzecz zapewnienia pro­dukowanej przez nas
żywnoś­ci wszys­tkim członkom społeczeńst­wa, w tym osobom o nis­kich dochodach lub bez dochodów.

Dowartoś­ciowa­nia i poprawy warunk­ów pra­cy oraz warunk­ów soc­jal­ny­ch w sys­temach żywnoś­ciowych i rol­ny­ch. Wal­czymy z wyzyskiem i degradacją warunk­ów pra­cy i warunk­ów soc­jal­ny­ch oraz o prawa wszys­t­kich kobi­et i mężczyzn, którzy dostar­cza­ją żywność, jak również pra­cown­ików sezonowych i emi­grantów, robot­ników w przetwórst­wie, dys­try­bucji, hand­lu detal­icznym, i inny­ch. Pracu­je­my na rzecz poli­tyk pub­liczny­ch, które uwzględ­ni­a­ją poszanowanie praw soc­jal­ny­ch, usta­la­ją wysok­ie stan­dardy i od ich speł­ni­a­nia uza­leż­ni­a­ją pub­liczne finan­sowanie. Społeczeńst­wo musi zacząć przykładać więk­szą wartość do roli pro­du­cen­tów żywnoś­ci oraz pra­cown­ików rol­ny­ch. Oznacza to także god­ne, pozwala­jące się im utrzy­mać zarobki. Naszym celem jest budowanie sze­rok­iej współpra­cy między wszys­tkimi ludźmi pracu­ją­cymi w sys­temach żywnoś­ciowych.

Odzyska­nia praw do naszy­ch wspól­ny­ch zasobów. Sprze­ci­wiamy się i wal­czmy z uto­warowie­niem, finan­s­jal­iza­cją i paten­towaniem naszy­ch dóbr wspól­ny­ch, takich jak: ziemia; trady­cyjne nasiona stosowane przez rol­ników; rasy zwierząt hodowlany­ch i zasoby ryb­ne; drze­wa i lasy; woda; atmos­fera; wiedza. O dostępie do nich nie powin­ny decy­dować rynki i pieniądze. Korzys­ta­jąc ze wspól­ny­ch zasobów, musimy zapewnić real­iza­cję praw człowieka i równość płci oraz korzyś­ci dla całe­go społeczeńst­wa. Jesteśmy także świadomi, że naszym obow­iązkiem jest korzyst­nie z dóbr pub­liczny­ch w sposób zrównoważony przy jed­noczes­nym poszanowa­niu praw „Matki Ziemi”. Dobra pub­liczne powin­ny być zarządzane za pomocą zbiorowej, demokraty­cznej i wspól­no­towej kon­troli.

Zmi­any poli­tyk pub­liczny­ch kieru­ją­cy­ch naszymi sys­temami żywnoś­ciowymi i rol­nymi. Nasze dąże­nia obe­j­mu­ją zmi­anę poli­tyk pub­liczny­ch i struk­tur rządzenia, które kieru­ją naszymi sys­temami żywnoś­ciowymi – od poziomu lokalne­go do kra­jowe­go, europe­jskiego i glob­al­ne­go – oraz ode­branie władzy będącej w rękach kor­po­racji. Poli­tyki pub­liczne muszą być spójne i kom­ple­men­tarne oraz muszą pro­mować i chronić sys­te­my żywnoś­ciowe i kul­tu­ry żywienia. Muszą one: być oparte na praw­ie do żywnoś­ci; elim­i­nować głód i ubóst­wo; zapew­ni­ać zaspoko­je­nie pod­sta­wowych potrzeb ludz­kich; dzi­ałać na rzecz spraw­iedli­woś­ci kli­maty­cznej – tak w Europie, jak i na świecie. Potrze­bu­je­my ram prawny­ch, które: zag­waran­tu­ją sta­bil­ne i ucz­ci­we ceny dla pro­du­cen­tów żywnoś­ci; będą pro­mować rol­nict­wo przy­jazne dla środowiska; doprowadzą do tego, że ceny żywnoś­ci będą odzwier­cied­lały kosz­ty zewnętrzne; poz­wolą wdrożyć refor­mę rol­ną. Efek­tem takich poli­tyk będzie zwięk­sze­nie liczby rol­ników w Europie. Aby osiągnąć wymienione wyżej cele, poli­tyki pub­liczne muszą być twor­zone przy uwzględ­nie­niu wiary­god­ny­ch i dostęp­ny­ch pub­licznie badań. Muszą zabra­ni­ać speku­lacji żywnoś­cią oraz szkodzenia lokalnym i region­al­nym sys­te­mom żywnoś­ciowym i kul­tur­om żywienia – poprzez dump­ing lub gra­bież ziemi tak w Europie, zwłaszcza w Europie Wschod­niej, jak i w kra­jach Glob­al­ne­go Połud­nia. Pracu­je­my na rzecz nowych poli­tyk: rol­nej, żywnoś­ciowej, doty­czącej nasion, ener­gety­cznej i hand­lowej, które będę real­i­zować suw­eren­ność żywnoś­ciową w Europie oraz będą odpowiedzial­ne w kon­tekś­cie między­nar­o­dowym. W szczegól­noś­ci muszą one obe­j­mować: inną niż obec­nie Wspól­ną Poli­tykę Rol­ną i Żywnoś­ciową UE; odrzuce­nie dyrek­ty­wy Unii Europe­jskiej o biopali­wach; prze­niesie­nie glob­al­ne­go zarządza­nia między­nar­o­dowym han­dlem rol­nym ze Świa­towej Orga­ni­za­cji Hand­lu (WTO) do Orga­ni­za­cji Nar­o­dów Zjed­noc­zony­ch ds. Wyży­wienia i Rol­nict­wa (FAO). Wzy­wamy ludzi i ruchy społeczne w Europie do zaan­gażowa­nia się razem z nami we wszys­tkie nasze zma­gania, mające na celu odzyskanie kon­troli nad naszymi sys­temami żywnoś­ciowymi i budowanie ruchu na rzecz suw­eren­noś­ci żywnoś­ciowej w Europi­eTER­AZ!

Dodaj komentarz