Światowy ruch Nyeleni w Polsce

Nyéléni to między­nar­o­dowy odd­ol­ny ruch w obronie suw­eren­noś­ci żywnoś­ciowej, mają­cy na celu budowę porozu­mienia między wszys­tkimi środowiskami społecznymi żywo zain­tere­sowanymi obroną zdrowej, pro­dukowanej lokalnie żywnoś­ci i powszech­ne­go do niej dostępu, oraz wypra­cow­anie wspól­nej dla tych środowisk strate­gii dzi­ałań.

Nazwa Nyéléni pochodzi od imienia leg­en­darnej kobi­ety z afrykańskiego Mali, która sym­bol­izu­je umiejęt­ną gospo­darkę rol­ną, etos pra­cy, inwencji i ekosys­te­mowej troski. Zgod­nie z podaniem Nyéléni właśnie dzięki takiej ekosys­te­mowej zarad­noś­ci dawała poży­wnie całe­mu duże­mu plemie­niu — w ter­mi­nologii forum zapewniła mu food sov­er­eign­ty (suw­eren­ność żywnoś­ciową), stąd właśnie Nye­leni stała się patronką ruchu dając mu swo­je imię pod­czas pier­wsze­go świa­towe­go forum w Sélin­gué, w Mali 2007 roku, kiedy to zostały ustalone ramy wspól­nej poli­tyki.

Suw­eren­ność żywnoś­ciowa to pra­wo ludzi do zdrowe­go jedzenia, wypro­dukowane­go lokalnie, z poszanowaniem przy­rody i w zgodzie z włas­ną kul­turą… z Deklaracji Nye­leni 2007

Pod­stawę ruchu zapoc­zątkowane­go na forum w Mali stanow­ią lokalni pro­du­cen­ci wspierani przez kon­sumen­tów doma­ga­ją­cy­ch się prawa dostępu do lokalnej zdrowej żywnoś­ci i do pro­dukcji włas­nej nieza­leżnej od warunk­ów ogól­noświa­towe­go rynku. Odd­ol­ny ruch budu­ją trady­cyjni chłopi (ludzie związani z ziemią), rdzen­na lud­ność, pasterze, ryba­cy, rol­ni­cy a także orga­ni­za­c­je eko­log­iczne, kon­sumenck­ie oraz kobiece tworząc wspól­nie bard­zo sze­rok­ie spek­trum społeczne i pole odd­zi­ały­wa­nia na rzecz suw­eren­noś­ci żywnoś­ciowej, której pos­tu­lat po raz pier­wszy został sfor­mułowany w 1996 przez między­nar­o­dowy ruch chłop­ski La Via Campesina pod­czas World Sum­mit on Food Secu­ri­ty w Rzymie. Od tamtej pory kwes­t­ia suw­eren­noś­ci żywnoś­ciowej odgry­wa coraz więk­szą rolę w świa­towej poli­tyce prze­ci­wdzi­ała­nia prob­le­mom gło­du i żywienia. Poli­tyka suw­eren­noś­ci żywnoś­ciowej w skali między­nar­o­dowej wskazu­je alter­naty­wę dla neolib­er­al­nej ekonomii wol­ne­go hand­lu.
 Świa­towe Food Sov­er­eign­ty Forum w Mali 2007 roku dało początek orga­ni­za­cji w Europie. Pier­wsze spotkanie odbyło się w 2011 roku w Aus­trii, gdzie uzgod­niono i pod­pisano deklarację Nyéléni Europe1)↓.

Suw­eren­ność żywnoś­ciowa to pra­wo do samostanowienia w sprawach żywnoś­ci i orga­ni­za­cji sys­te­mu rol­nict­wa… z Deklaracji Nye­leni 2007

Od 25 do 30 października 2016 roku w Rumu­nii odbyło się drugie europe­jskie forum. Wzięli w nim udzi­ał przed­staw­iciele 40 kra­jów, głównie z Europy + przed­staw­iciele inny­ch kon­ty­nen­tów — ogrom­na bioróżnorod­ność 🙂 reprezen­towany był cały ziem­ski ekosys­tem, od tropików Hon­dura­su po Kam­cza­tkę: pon­ad 500 osób mówią­cy­ch różnymi językami, na ple­nar­i­ach i pod­czas dyskusji w gru­pach tłu­maczenia symul­tan­iczne, 7 ofic­jal­ny­ch języków: ang­iel­ski, hisz­pański, fran­cuski, niemiecki, włoski, turecki i rosyjski2)↓ — ist­na, hory­zon­tal­na (bez struk­tu­ry hier­ar­chicznej) “wieża Babel” w parterowym paw­ilonie i źle ogrze­wany­ch namio­tach Expo Tran­syl­wa­nia w Cluj Napoca, było by to wydarze­nie “niedozniesienia” gdy­by nie uczest­ni­cy, ludzie którym równo na ser­cu leży dobro wspól­ne całej Ziemi: wszyscy zaan­gażowani, jed­ni w pro­dukcję, inni w dys­try­bucję zdrowej żywnoś­ci, szerze­nie idei, nauczy­ciele, akty­wiś­ci, wśród nich chłopi (tak chcą być nazy­wani :), lud­ność rdzen­na, ryba­cy, pasterze, rol­ni­cy i pra­cown­i­cy rol­ni, przed­staw­iciele koop­er­atyw spoży­w­czy­ch, dzi­ałacze, obroń­cy praw człowieka, zwierząt, roślin i całej Przy­rody 🙂

Pięć dni dyskusji w gru­pach tem­aty­czny­ch i spotkań ple­narny­ch zaowocow­ało naw­iązaniem kon­tak­tów, ustal­e­niem pod­staw współpra­cy i zary­sem dzi­ałań pro­mu­ją­cy­ch suw­eren­ność żywnoś­ciowa na co dzień, lokalnie i w glob­al­nej poli­tyce.

Dużym osiąg­nię­ciem tego forum była obec­ność na spotka­niu sil­ny­ch reprezen­tacji kra­jów Europy wschod­niej w tym Polski3)↓, Tur­cji” — powiedzi­ała Ramona z goszczącej forum rumuńskiej orga­ni­za­cji Eco Rural­is.

W więk­szoś­ci kra­jów Europy Wschod­niej, podob­nie jak w Rumu­nii, ist­nieje duża i nadal żywa aczkol­wiek wrażli­wa społeczność wiejska, zagrożona zawłaszczaniem ziemi (land grab­bing), prak­tykami inwest­y­cyjnymi i speku­lac­jami glob­al­ne­go kap­i­tału. Aby ochronić suw­eren­ność żywnoś­ciowa w Europie, ruch musi nabrać siły oraz zako­rzenić się tam, gdzie kul­tura wiejska nie została jeszcze zniszc­zona i gdzie stanowi powszech­ne wartoś­ci… Pol­ska jest dla ruchu Nye­leni bard­zo waż­na: razem z Rumu­nią i Włochami stanowi 50% wiejskiej pop­u­lacji Europy.”



Joce­lyn Parot, sekre­tarz gen­er­al­ny Urgen­ci (świa­towej sieci RWS-ów) powiedzi­ała: “Mil­iony kon­sumen­tów z całej Europy wspiera alter­naty­wne mod­ele rol­nict­wa oparte na agroekologii4)↓, ochronę środowiska i demokraty­czną kon­trolę nad poli­tyką spraw żywienia, która powin­na chronić odd­ol­ne proeko­log­iczne inic­jaty­wy a nie fawory­zować, jak do tej pory, nastaw­ione wyłącznie na prof­it ogól­noświa­towe kor­po­rac­je. Europe­jskie forum jest kluc­zowym narzędziem porozu­mienia i dia­logu orga­ni­za­cji kon­sumenc­kich i pro­du­cen­tów w celu roz­wo­ju strate­gii odzyska­nia i utrzy­ma­nia suw­eren­noś­ci żywnoś­ciowej.”

Aby prze­ci­wdzi­ałać szkodli­wym skutkom glob­al­iza­cji w rol­nictwie i w całym sek­torze żywieniowym, forum postaw­iło na konkret­ne dzi­ała­nia. Obe­j­mu­ją one strate­gie ochrony lokalny­ch rol­ników poprzez wspieranie praw do pro­dukcji i hand­lu, infor­ma­cji i pod­noszenia świado­moś­ci społeczeństw. Forum opowiada się również za prawami dla robot­ników rol­ny­ch — zwłaszcza imi­grantów i pra­cown­ików sezonowych zza grani­cy, oraz inny­ch środowisk mar­gin­al­i­zowany­ch… Poza tym pra­wo lokalny­ch społecznoś­ci do wspól­nej włas­noś­ci oraz do kon­troli nad zasobami nat­u­ral­nymi (włącza­jąc ziemię, wodę i powi­etrze), nad żywoś­cią oraz sposobami jej dys­try­bucji.

W kwestii ogól­noświa­towej poli­tyki żywieniowej turecka del­e­gac­ja zwró­ciła uwagę na wojnę w Mezopotamii i jej szkodli­we skutki na poziomie glob­al­ne­go ekosys­te­mu. Ali z Cift­ci-Sen (kon­fed­er­acji mały­ch rol­ników w Tur­cji) powiedzi­ał: “Woj­na zmusza ludzi do porzu­ca­nia ziemi, domów, sposobu życia. Kryzys uchodźców jest rezul­tatem wojny. Jako obroń­cy suw­eren­noś­ci żywnoś­ciowej powin­niśmy wyraźnie opowiedzieć się za poko­jem.”

Powin­niśmy wyraźnie i pub­licznie opowiedzieć się za dostępem do zdrowe­go pokar­mu i czys­tej wody dla wszys­t­kich. Niech ludzie jed­noczą się między nar­o­dami łącząc siły ze Wchodu na Zachód i z Półno­cy na Połud­nie, na przekór nacjon­al­isty­cznym ten­dencjom, i pomi­mo tru­ją­cy­ch państ­wowo kor­po­ra­cyjny­ch porozu­mień jak pod­pisana niedawno CETA, która zagraża kul­turze chłopów małorol­ny­ch w Europie i niszczy uprawy zdrowej żywnoś­ci. Aby nadal mieć nadal do niej dostęp, w trosce o siebie i Ziemię, musimy dzi­ałać razem za suw­eren­noś­cią żywnoś­ciową. Takie jest przesłanie forum 🙂

Więcej infor­ma­cji o Forum w Cluj po ang­iel­sku i hisz­pańsku: http://nyelenieurope.net/blog
oraz: nyelenieurope.net

   [ + ]

1. Tutaj moż­na obe­jrzeć film z Nye­leni Europe Forum for Food Sov­er­eign­ty — Krems, Aus­tria 16–21 August 2011 — ang­iel­skie napisy
2. podczas forum prefer­owane było nieuży­wanie ang­iel­skiego jako kul­tur­owej pozostałoś­ci kolo­nial­nej dom­i­nacji jed­ny­ch nad drugimi
3. Magda Jarocka i Marcin Woj­ta­lik z Insty­tu­tu Glob­al­nej Odpowiedzial­noś­ci;
Ania Sarzal­ska z EUL-u (Eko­log­iczne­go Uni­w­er­syte­ty Ludowe­go w Grzy­bowie);
Nina Józe­fi­na Bąk, Monika Sad­kowska i Wojtek Mejor z Koop­er­aty­wy Dobrze;
przed­staw­iciele Wawel­skiej Koop­er­aty­wy Spoży­w­czej: Kasia Wrona,
per­makul­tur­owi rol­ni­cy Franek Łazarewicz i John Crook spod Biecza,
Joan­na Bojczewska z Ekopo­letka,
Jacek Ben­der Bro­daTaty,
Gre­ta i Paweł Kobielus z Ekoosady Opol­ni­ca;
pani Mał­gorzata Dąbrowska z bio­dy­nam­iczne­go gospo­darst­wa w mazowieckim;
Jędrzej Cyganik reprezen­tował Pol­ską Zieloną Sieć,
a Ben Lazar Fun­dację Otwarty Plan i Ogród społecznoś­ciowy KOS na Krzemionkach
4. agroekologia to pro­ponowany przez forum Nye­leni zrównoważony mod­el rol­nict­wa, więcej o agroekologii: http://www.eurovia.org/main-issue/agroecology-environment/