Światowy ruch Nyeleni w Polsce

Nyéléni to między­nar­o­dowy odd­ol­ny ruch w obronie suw­eren­noś­ci żywnoś­ciowej, mają­cy na celu budowę porozu­mienia między wszys­tkimi środowiskami społecznymi żywo zain­tere­sowanymi obroną zdrowej, pro­dukowanej lokalnie żywnoś­ci i powszech­ne­go do niej dostępu, oraz wypra­cow­anie wspól­nej dla tych środowisk strate­gii dzi­ałań.

Nazwa Nyéléni pochodzi od imienia leg­en­darnej kobi­ety z afrykańskiego Mali, która sym­bol­izu­je umiejęt­ną gospo­darkę rol­ną, etos pra­cy, inwencji i ekosys­te­mowej troski. Zgod­nie z podaniem Nyéléni właśnie dzięki takiej ekosys­te­mowej zarad­noś­ci dawała poży­wnie całe­mu duże­mu plemie­niu — w ter­mi­nologii forum zapewniła mu food sov­er­eign­ty (suw­eren­ność żywnoś­ciową), stąd właśnie Nye­leni stała się patronką ruchu dając mu swo­je imię pod­czas pier­wsze­go świa­towe­go forum w Sélin­gué, w Mali 2007 roku, kiedy to zostały ustalone ramy wspól­nej poli­tyki.

Pod­stawę ruchu zapoc­zątkowane­go na forum w Mali stanow­ią lokalni pro­du­cen­ci wspierani przez kon­sumen­tów doma­ga­ją­cy­ch się prawa dostępu do lokalnej zdrowej żywnoś­ci i do pro­dukcji włas­nej nieza­leżnej od warunk­ów ogól­noświa­towe­go rynku. Odd­ol­ny ruch budu­ją trady­cyjni chłopi (ludzie związani z ziemią), rdzen­na lud­ność, pasterze, ryba­cy, rol­ni­cy a także orga­ni­za­c­je eko­log­iczne, kon­sumenck­ie oraz kobiece tworząc wspól­nie bard­zo sze­rok­ie spek­trum społeczne i pole odd­zi­ały­wa­nia na rzecz suw­eren­noś­ci żywnoś­ciowej, której pos­tu­lat po raz pier­wszy został sfor­mułowany w 1996 przez między­nar­o­dowy ruch chłop­ski La Via Campesina pod­czas World Sum­mit on Food Secu­ri­ty w Rzymie. Od tamtej pory kwes­t­ia suw­eren­noś­ci żywnoś­ciowej odgry­wa coraz więk­szą rolę w świa­towej poli­tyce prze­ci­wdzi­ała­nia prob­le­mom gło­du i żywienia. Poli­tyka suw­eren­noś­ci żywnoś­ciowej w skali między­nar­o­dowej wskazu­je alter­naty­wę dla neolib­er­al­nej ekonomii wol­ne­go hand­lu.
 Świa­towe Food Sov­er­eign­ty Forum w Mali 2007 roku dało początek orga­ni­za­cji w Europie. Pier­wsze spotkanie odbyło się w 2011 roku w Aus­trii, gdzie uzgod­niono i pod­pisano deklarację Nyéléni Europe1)↓.

Od 25 do 30 października 2016 roku w Rumu­nii odbyło się drugie europe­jskie forum. Wzięli w nim udzi­ał przed­staw­iciele 40 kra­jów, głównie z Europy + przed­staw­iciele inny­ch kon­ty­nen­tów — ogrom­na bioróżnorod­ność 🙂 reprezen­towany był cały ziem­ski ekosys­tem, od tropików Hon­dura­su po Kam­cza­tkę: pon­ad 500 osób mówią­cy­ch różnymi językami, na ple­nar­i­ach i pod­czas dyskusji w gru­pach tłu­maczenia symul­tan­iczne, 7 ofic­jal­ny­ch języków: ang­iel­ski, hisz­pański, fran­cuski, niemiecki, włoski, turecki i rosyjski2)↓ — ist­na, hory­zon­tal­na (bez struk­tu­ry hier­ar­chicznej) “wieża Babel” w parterowym paw­ilonie i źle ogrze­wany­ch namio­tach Expo Tran­syl­wa­nia w Cluj Napoca, było by to wydarze­nie “niedozniesienia” gdy­by nie uczest­ni­cy, ludzie którym równo na ser­cu leży dobro wspól­ne całej Ziemi: wszyscy zaan­gażowani, jed­ni w pro­dukcję, inni w dys­try­bucję zdrowej żywnoś­ci, szerze­nie idei, nauczy­ciele, akty­wiś­ci, wśród nich chłopi (tak chcą być nazy­wani :), lud­ność rdzen­na, ryba­cy, pasterze, rol­ni­cy i pra­cown­i­cy rol­ni, przed­staw­iciele koop­er­atyw spoży­w­czy­ch, dzi­ałacze, obroń­cy praw człowieka, zwierząt, roślin i całej Przy­rody 🙂

Pięć dni dyskusji w gru­pach tem­aty­czny­ch i spotkań ple­narny­ch zaowocow­ało naw­iązaniem kon­tak­tów, ustal­e­niem pod­staw współpra­cy i zary­sem dzi­ałań pro­mu­ją­cy­ch suw­eren­ność żywnoś­ciowa na co dzień, lokalnie i w glob­al­nej poli­tyce.

Dużym osiąg­nię­ciem tego forum była obec­ność na spotka­niu sil­ny­ch reprezen­tacji kra­jów Europy wschod­niej w tym Polski3)↓, Tur­cji” — powiedzi­ała Ramona z goszczącej forum rumuńskiej orga­ni­za­cji Eco Rural­is.

Czy­taj dalej → “Świa­towy ruch Nye­leni w Polsce”

   [ + ]

1. Tutaj moż­na obe­jrzeć film z Nye­leni Europe Forum for Food Sov­er­eign­ty — Krems, Aus­tria 16–21 August 2011 — ang­iel­skie napisy
2. podczas forum prefer­owane było nieuży­wanie ang­iel­skiego jako kul­tur­owej pozostałoś­ci kolo­nial­nej dom­i­nacji jed­ny­ch nad drugimi
3. Magda Jarocka i Marcin Woj­ta­lik z Insty­tu­tu Glob­al­nej Odpowiedzial­noś­ci;
Ania Sarzal­ska z EUL-u (Eko­log­iczne­go Uni­w­er­syte­ty Ludowe­go w Grzy­bowie);
Nina Józe­fi­na Bąk, Monika Sad­kowska i Wojtek Mejor z Koop­er­aty­wy Dobrze;
przed­staw­iciele Wawel­skiej Koop­er­aty­wy Spoży­w­czej: Kasia Wrona,
per­makul­tur­owi rol­ni­cy Franek Łazarewicz i John Crook spod Biecza,
Joan­na Bojczewska z Ekopo­letka,
Jacek Ben­der Bro­daTaty,
Gre­ta i Paweł Kobielus z Ekoosady Opol­ni­ca;
pani Mał­gorzata Dąbrowska z bio­dy­nam­iczne­go gospo­darst­wa w mazowieckim;
Jędrzej Cyganik reprezen­tował Pol­ską Zieloną Sieć,
a Ben Lazar Fun­dację Otwarty Plan i Ogród społecznoś­ciowy KOS na Krzemionkach

Deklaracja Nyéléni, Mali 2007

Dziesięć lat temu w Afryce odbyło się pier­wsze forum Nyéléni, które zjed­noczyło kilka­set akty­wistów i dzi­ałaczy wiejs­kich i miejs­kich, pracu­ją­cy­ch na rzecz suw­eren­noś­ci żywnoś­ciowej. Poniższa deklarac­ja, przetłu­mac­zona z języka ang­iel­skiego, jest ofic­jal­nym doku­mentem pod­sumowu­ją­cym to forum i zarazem doku­mentem funda­torskim dla sieci Nyéléni. Do ściąg­nię­cia w for­ma­cie pdf tutaj.

=

Deklarac­ja Nyéléni
27 Lute­go 2007
Wioska Nyéléni, Sélin­gué, Mali

My, pon­ad pię­ciuset reprezen­tan­tów z pon­ad osiemdziesię­ciu kra­jów, reprezen­tan­ci rol­ników i chłopów, trady­cyjny­ch rybaków, ludów rdzen­ny­ch, ludzi pozbaw­iony­ch ziemi, pra­cown­ików wiejs­kich, migrantów, pasterzy, wspól­not leśny­ch, kobi­et, młodzieży, kon­sumen­tów, orga­ni­za­cji oraz ruchów eko­log­iczny­ch i miejs­kich, zebral­iśmy sie w wiosce Nyéléni w Sélin­gué, Mali, aby wzmoc­nić glob­al­ny ruch na rzecz suw­eren­noś­ci żywnoś­ciowej.
Pracu­je­my nad tym, dzień po dniu, zyjac w domach zbu­dowany­ch przez mieszkańców w miejs­cowej trady­cji i jedząc żywność, która została wyhodowana i przy­go­towana przez społeczność Sélin­gué. Daje­my nasze­mu wspól­ne­mu przed­sięwz­ię­ciu nazwę Nyéléni, jako inspirację oraz hołd dla leg­en­darnej mal­i­jskiej chłop­ki, która dobrze upraw­iała ziemie i dobrze karmiła swoich ludzi.

My, w więk­szoś­ci jako pro­du­cen­ci żywnoś­ci, jesteśmy gotowi i zdol­ni by wyży­wić wszys­t­kich ludzi na świecie, i taka jest nasza wola. Nasze dziedz­ict­wo jako dostar­czy­cieli poży­wienia jest kluc­zowe dla przyszłoś­ci rasy ludzkiej. Pod­kreślić należy tu rolę kobi­et i ludów rdzen­ny­ch, którzy his­to­rycznie są twór­cami zasobów wiedzy o żywnoś­ci i rol­nictwie, a pozosta­ją niedoce­nieni. Jed­nak to dziedz­ict­wo i nasza zdol­ność do pro­dukcji dobre­go, zdrowe­go i obfite­go jedzenia są zagrożone i pod­kopy­wane przez neolib­er­al­izm oraz glob­al­ny kap­i­tal­izm. Suw­eren­ność żywnoś­ciowa daje nam nadzieję i moc by prze­chowywać i odbu­dowywać naszą wiedzę i umiejęt­noś­ci na tem­at pro­dukcji poży­wienia.

Suw­eren­ność żywnoś­ciowa to pra­wo ludzi do zdrowe­go i zgod­ne­go z ich kul­turą jedzenia pro­dukowane­go w opar­ciu o eko­log­iczne i zrównoważone metody, a także ich pra­wo do defin­iowa­nia włas­ny­ch sys­temów żywnoś­ciowych i rol­ny­ch. W cen­trum sys­te­mu żywnoś­ci staw­ia aspirac­je i potrze­by tych, którzy pro­duku­ją, dys­try­bu­u­ją i kon­sumu­ją żywność, a nie zapotrze­bowanie rynków i kor­po­racji. Suw­eren­ność żywnoś­ciowa sta­je w obronie interesów przyszły­ch gen­er­acji żąda­jąc uwzględ­nienia ich w deba­cie. Pro­ponu­je strate­gie oporu i demon­tażu ist­niejące­go hand­lu kor­po­ra­cyjne­go i dyk­tatu żywieniowe­go oraz nowe kierunki dla sys­temów żywnoś­ci, uprawy, pasterst­wa i rybołóst­wa twor­zony­ch przez lokalny­ch pro­du­cen­tów i kon­sumen­tów. Suw­eren­ność żywnoś­ciowa daje pri­o­ry­tet gospo­dark­om lokalnym i nar­o­dowym oraz wzmac­nia rol­nict­wo twor­zone przez trady­cyjne gospo­darst­wa wiejskie i rodzin­ne, rzemieśl­nicze rybołów­st­wo, pasterst­wo wypa­sowe oraz pro­dukcję, dys­try­bucję i kon­sumpcję żywnoś­ci bazu­jące na wartoś­ci­ach roz­wo­ju zrównoważone­go w zakre­sie eko­log­icznym, społecznym i eko­nom­icznym. Suw­eren­ność żywnoś­ciowa pro­mu­je ucz­ci­wy han­del gwaran­tu­ją­cy spraw­iedli­wy zysk dla wszys­t­kich jego uczest­ników, jak również pra­wo kon­sumen­tów do kon­troli włas­ne­go poży­wienia. Przekazu­je pra­wo do właś­ci­we­go użytkowa­nia i zarządza­nia ziemi­ami, tery­to­ri­ami, wodami, nasion­ami, zwierzę­tami oraz bioróżnorod­noś­cią w ręce nasze, czyli tych, którzy żywność wyt­warza­ją. Suw­eren­ność żywnoś­ciowa zakłada nowy rodzaj relacji społeczny­ch, wol­ny od opresji i nierównoś­ci pomiędzy mężczyz­nami i kobi­etami, nar­o­dami, gru­pami rasowymi, klasami społecznymi i eko­nom­icznymi oraz pomiędzy pokole­ni­ami.

W Nyéléni, w trak­cie liczny­ch dyskusji i inter­akcji, pogłębi­amy nasze zbiorowe zrozu­mie­nie suw­eren­noś­ci żywnoś­ciowej i poz­na­je­my realia walki naszy­ch poszczegól­ny­ch ruchów o odzyskanie autonomii i mocy spraw­czej. Dziś lep­iej rozu­miemy, jakich potrze­bu­je­my narzędzi, by zbu­dować jeden ruch i razem podążać ku wspól­nej wiz­ji.

Wal­czymy o świat, w którym…

…Wszys­tkie ludy, nar­o­dy i państ­wa mogą określać włas­ne sys­te­my wyt­warza­nia żywnoś­ci oraz tworzyć poli­tykę zapew­ni­a­jącą każde­mu z nas odpowied­nią, przys­tęp­ną cenowo, zdrową i kul­tur­owo adek­wat­ną żywność dobrej jakoś­ci;

…Uzna­je i respek­tu­je się prawa i rolę kobi­et w pro­dukcji żywnoś­ci, dając im reprezen­tację na wszys­t­kich poziomach decyzyjny­ch;

…Wszys­tkie gro­mady ludzkie w każdym z naszy­ch kra­jów mogą żyć w god­noś­ci i zara­bi­ać na życie swo­ją pracą, mogąc jed­nocześnie pozostać w swoich domach;

…Suw­eren­ność żywnoś­ciowa jest rozpoz­nana jako pod­sta­wowe pra­wo człowieka, uznane i wprowadzane w życie społecznoś­ci, ludów, państw i organów między­nar­o­dowych;

…Jesteśmy w stanie zachować i zre­gen­erować środowisko wiejskie, zasoby ryb­ne, kra­jo­brazy i trady­c­je żywieniowe oparte o eko­log­icznie zrównoważone zarządzanie ziemią, gle­bą, wodą, morza­mi, nasion­ami, zwierzę­tami i innymi prze­jawami bioróżnorod­noś­ci;

…Uzna­je­my, respek­tu­je­my i cen­imy różnorod­ność naszy­ch trady­cyjny­ch kul­tur, naszej wiedzy, żywnoś­ci, języka oraz sposoby, w jakie orga­nizu­je­my się i wyrażamy;

…Dokonu­je się prawdzi­wa, inte­gral­na refor­ma rol­na, która gwaran­tu­je chłopom pełne pra­wo do ziemi, która ochra­nia i odbu­dowu­je tery­to­ria należące do lud­noś­ci rdzen­ny­ch, zapew­nia wspól­no­tom rybackim dostęp do i kon­trolę nad stre­fami połowu i lokalnymi ekosys­temami, hon­oru­je też dostęp­ność i kon­trolę nad past­wiskami i szlakami paster­skimi, zapew­nia dobrą pracę i spraw­iedli­we wyna­grodze­nie oraz prawa pra­cown­icze dla wszys­t­kich, zapew­nia młodym ludziom przyszłość na wsi; …uzdraw­ia zależność między pro­du­cen­tami i kon­sumen­tami, zapew­nia wspól­no­tom przetr­wanie, społeczną i eko­nom­iczną spraw­iedli­wość oraz sta­bil­ność eko­log­iczną; zapew­nia sza­cunek dla lokalnej autonomii i zarządza­nia przy równy­ch prawach dla kobi­et i mężczyzn; …Gwaran­tu­je pra­wo do ziemi oraz samookreśle­nia dla wszys­t­kich ludów;

…Dzie­limy nasze ziemie i tery­to­ria w poko­ju i spraw­iedli­wie między naszymi ludźmi, między wspól­no­ty wiejskie, rdzen­ne, ryback­ie, paster­skie i inne;

…W przy­pad­ku nat­u­ral­ny­ch czy spowodowany­ch przez człowieka katas­trof i w sytu­ac­jach pod­noszenia się po kon­flik­cie suw­eren­ność żywnoś­ciowa dzi­ała jak ubez­piecze­nie, wzmac­ni­a­jąc lokalne wysiłki odbu­dowy i zmniejsza­jąc negaty­wne skutki; …Wiemy, że pokrzy­wd­zone społecznoś­ci nie są bezrad­ne oraz że sil­na, lokalna orga­ni­za­c­ja samopo­mo­cy jest kluczem do odbu­dowy;

…Ochra­nia się moc spraw­czą lud­noś­ci w zakre­sie ich mate­ri­al­ne­go, nat­u­ral­ne­go i duchowe­go dziedz­ict­wa;

…Wszys­tkie ludy mają pra­wo ochra­ni­ać swo­je tery­to­ria przed dzi­ałal­noś­cią między­nar­o­dowych kor­po­racji;

Prze­ci­wko czemu wal­czymy?

Impe­ri­al­izm, neolib­er­al­izm, neokolo­nial­izm i patri­ar­chat oraz wszys­tkie sys­te­my, które zubaża­ją życie, zasoby i ekosys­te­my; ośrod­ki pro­mu­jące powyższe sys­te­my, między­nar­o­dowe insty­tuc­je finan­sowe, Świa­towa Orga­ni­za­c­ja Hand­lu, umowy o wol­nym hand­lu, transnar­o­dowe kor­po­rac­je i rządy dzi­ała­jące na szkodę swo­jej lud­noś­ci;

Dump­ing cen żywnoś­ci poniżej kosz­tu pro­dukcji w glob­al­nej ekonomii.

Dom­i­nac­ja nad naszą żywnoś­cią i sys­temami jej pro­dukcji w rękach kor­po­racji, które staw­ia­ją zysk pon­ad ludźmi, zdrowiem i środowiskiem nat­u­ral­nym;

Tech­nolo­gie i prak­tyki, które pod­kop­u­ją nasze przyszłe możli­woś­ci pro­dukowa­nia żywnoś­ci, niszczą środowisko nat­u­ral­ne i ryzyku­ją nasze zdrowie. Wlicza­ją się w nie orga­nizmy mody­fikowane gene­ty­cznie i tech­nologię steryl­iza­cji nasion, prze­mysłowe akwakul­tu­ry i szkodli­we prak­tyki w rybołów­st­wie, tak zwana “biała rewoluc­ja” w prak­tykach prze­mysłu mleczne­go, tak zwana “stara” i “nowa” Zielona Rewoluc­ja, “Zielone Pustynie” monokul­tur prze­mysłu biopali­wowe­go i inny­ch plan­tacji;

Pry­watyza­c­ja i uto­warowie­nie żywnoś­ci, pod­sta­wowych i pub­liczny­ch usług, wiedzy, ziemi, wody, nasion, zwierząt i nasze­go dziedz­ict­wa nat­u­ral­ne­go;

Wojny, kon­flik­ty, oku­pac­je, blokady eko­nom­iczne, głód, przy­mu­sowe prze­sied­lanie ludzi i kon­fiskata ich ziem oraz wszys­tkie siły i rządy, które powodu­ją i podtrzy­mu­ją te zjawiska; pro­gramy odbu­dowy po katas­tro­fach i kon­flik­tach, które niszczą nasze środowisko oraz nasze zdol­noś­ci;

Krymi­nal­iza­c­ja tych, którzy wal­czą o obronę naszy­ch praw;

Pomoc żywnoś­ciowa, która tuszu­je prak­tyki dumpin­gowe, wprowadza GMO w lokalne środowisko i sys­tem żywnoś­ci, tworzy nowe wzorce kolo­nial­ne;

Umiędzy­nar­o­dowie­nie i glob­al­iza­c­ja wartoś­ci pater­nal­isty­czny­ch i patri­ar­chal­ny­ch, które mar­gin­al­izu­ją kobi­ety, różne wspól­no­ty rdzen­ne, wiejskie, paster­skie i ryback­ie na całym świecie.

Co może­my i zamierza­my z tym zro­bić?

Ter­az, kiedy pracu­je­my z lokalną społecznoś­cią w Sélin­gué by utworzyć wspól­ną przestrzeń wokół Nyéléni, jesteśmy odd­ani budowie wspól­no­towe­go ruchu na rzecz suw­eren­noś­ci żywnoś­ciowej zaw­ier­a­jąc sojusze, wspier­a­jąc się nawza­jem w wal­ce i rozsz­erza­jąc naszą sol­i­darność, siły i kreaty­wność na ludzi z całe­go świata, dla których waż­na jest suw­eren­ność żywnoś­ciowa. Każ­da walka o suw­eren­ność żywnoś­ciową w każdej częś­ci świata jest naszą wspól­ną walką.

Ustanow­iliśmy szereg kolek­ty­wny­ch przed­sięwz­ięć służą­cy­ch dzie­le­niu się naszą wiz­ją suw­eren­noś­ci żywnoś­ciowej ze wszys­tkimi ludźmi na świecie, są one sfor­mułowane w doku­men­cie pod­sumowu­ją­cym. Będziemy wprowadzać te ustal­e­nia w naszy­ch regionach i lokalny­ch środowiskach i ruchach, wspól­nie i sol­i­darnie z innymi ruchami. Będziemy dzielić naszą wiz­ję i plan dzi­ała­nia na rzecz suw­eren­noś­ci żywnoś­ciowej z innymi, którzy nie są w stanie być tu z nami, tak, aby duch Nyéléni przeniknął do świata i stał się potężną siłą zapew­ni­a­jącą rzeczy­wistą suw­eren­ność żywnoś­ciową dla wszys­t­kich ludzi na świecie.

Na koniec, przekazu­je­my nasze bezwarunk­owe i niezach­wiane wspar­cie dla ruchów chłop­s­kich w Mali w ich dąże­ni­ach, by suw­eren­ność żywnoś­ciowa stała się rzeczy­wis­toś­cią w Mali i kon­sek­went­nie w całej Afryce.

Czas na suw­eren­ność żywnoś­ciową!

Suwerenność żywnościowa Nyeleni Polska na Terra Madre

Inic­jaty­wa na rzecz Suw­eren­noś­ci żywnoś­ciowej. Bogate stoisko, nasze, Wawel­skiej Koop­er­aty­wy, Ekopo­letka i Brody­Taty. Insta­lac­ja z kar­tonu, zain­tere­sowanie 🙂 RWS Dobrzyń nad Wisłą, fla­ga “Food Sov­er­eign­ty” na gra­bi­ach i pier­wsza prezen­tac­ja Nye­leni Pol­ska. Udany start

Inic­jaty­wa na Rzecz Suw­eren­noś­ci Żywnoś­ciowej w Polsce. Stoisko Ter­ra Madre Slow Food Fes­ti­val i prezen­tac­ja, Kraków 12–13.11.2016
Zapiski z wydarzenia

Joan­na Bojczewska

Obec­ni: Ben Lazar, Jacek Ben­der, Joan­na Bojczewska, Katarzy­na Wrona, Jędrek Cyganik, Arek Kuboczek (Wawel­ska Koop), Agnieszka Makowska (EUL), Mag­da Jarocka, Janek Szpil (Ambasada Krakowian)

Co się wydarzyło Czy­taj dalej → “Suw­eren­ność żywnoś­ciowa Nye­leni Pol­ska na Ter­ra Madre”