[15. 11. 2017 Konferencja] Dlaczego wszyscy potrzebujemy Deklaracji Praw Chłopów?

15.11.2017r.  w Bukaresz­cie rozpoczy­na się Pub­licz­na Kon­fer­enc­ja w spraw­ie przyję­cia przez ONZ Deklaracji praw chłopów i inny­ch ludzi pracu­ją­cy­ch na obszarach wiejs­kich”. Ten niezwyk­le ważny i moc­ny w diag­nozie doku­ment jest wynikiem prac najwięk­sze­go na świecie odd­ol­ne­go ruchu społeczne­go — ruchu chłop­skiego La Via Campesina (zrzesza­jące­go pon­ad 200 mln osób), który przez niemal dwie dekady kolek­ty­wnie wypra­cowywał zapisy Deklaracji. Orga­ni­za­torem kon­fer­encji jest Eco Rural­is — rumuńska orga­ni­za­c­ja będą­ca członkiem La Via Campesina. Na miejs­cu obec­na jest reprezen­tan­tka Lubel­skiego Odd­zi­ału Ekolan­du — Monika Sty­czek-Kury­luk. Nieste­ty, mimo zaproszeń wysłany­ch przez orga­ni­za­torów nie ma tam przed­staw­icieli pol­skiego rzą­du.

Mimo, że Pol­ska nie uczest­niczyła do tej pory w negoc­jac­jach, doku­ment ma ogrom­ne znacze­nie dla nasze­go społeczeńst­wa. Pol­ska, obok  Rumu­nii i Włoch, jest jed­nym z trzech kra­jów w Europie, które mają najwięk­szą ilość mały­ch i śred­nich gospo­darstw rol­ny­ch, wiele opar­ty­ch na agroeko­log­iczny­ch meto­dach pro­dukcji i lokalny­ch rynkach.

Dlaczego Chłopi a nie rol­ni­cy?

W dyskur­sie społecznym wielu kra­jów poję­cie “chłop” odeszło do lamusa, zastą­pi­one wiz­erunk­iem nowoczes­ne­go rol­nika pracu­jące­go na fer­mie prze­mysłowej. Jed­nak przez tysiące lat to pra­ca chłopów dostar­cza­ła plonów by karmić świat. Tak jest i ter­az.  Reprezen­tan­ci kul­tu­ry chłop­skiej — drob­ni rol­ni­cy, osoby żyjące na wsi, ryba­cy — wszyscy oni upom­i­na­ją się o swo­je prawa.

Artykuł I Deklaracji Praw Chłopów i inny­ch osób pracu­ją­cy­ch na obszarach wiejs­kich

Definic­ja pod­mio­tu prawne­go: chłopi

Chłop to mężczyz­na lub kobi­eta mają­cy spec­jal­ny związek z ziemią i naturą poprzez pro­dukcję żywnoś­ci lub/oraz inny­ch pro­duk­tów pochodzenia rol­niczego. Chłopi w swo­jej pra­cy wchodzą w bezpośred­ni kon­takt z ziemią, pole­ga­jąc przede wszys­tkim na zaan­gażowa­niu rodziny i na inny­ch mały­ch for­ma­ch orga­ni­za­cji pra­cy. Chłopi są osadzeni w lokalny­ch trady­c­jach, opieku­ją się lokalnym środowiskiem i sku­pi­a­ją na pow­iąza­niu rol­nict­wa ze środowiskiem. 

Nazwa “chłop” może doty­czyć każdej osoby zaan­gażowanej w rol­nict­wo, hodowlę bydła, pasterst­wo, rzemiosło pow­iązane z rol­nictwem lub związany z nim zawód z terenów wiejs­kich. Ter­min obe­j­mu­je również ludy tubyl­cze związane z pracą rol­niczą.

Chłopami mogą być także osoby pozbaw­ione ziemi. Zgod­nie z definicją Orga­ni­za­cji Nar­o­dów Zjed­noc­zony­ch do spraw Wyży­wienia i Rol­nict­wa (FAO 1984), kat­e­gorie ludzi, którzy nie posi­ada­ją ziemi i mierzą się z trud­noś­ci­ami w zapewnie­niu środ­ków do życia to:

1. Rol­nicze gospo­darst­wa domowe z małą iloś­cią ziemi lub pozbaw­ione ziemi;

2. Nierol­nicze gospo­darst­wa domowe na ter­e­nach wiejs­kich, których członkowie są zaan­gażowani w czyn­noś­ci takie jak rybołów­st­wo, wyt­warzanie rzemiosła na lokalny rynek, lub dostar­czanie usług;

3. Inne gospo­darst­wa wiejskie, w tym paster­skie, koc­zown­icze, oparte na rol­nictwie wędrownym, zbier­acko-łowieck­ie, oraz pozostałe o podob­nym sposo­bie utrzy­ma­nia.

Dlaczego potrze­bu­je­my wspar­cia drob­ny­ch gospo­darstw i chłopów?

Pomi­mo tego, że to duże gospo­darst­wa prze­mysłowe dosta­ją najwięk­szą pomoc pub­liczną i posi­ada­ją więk­szość żyzny­ch ziem uprawny­ch, to właśnie chłopi pro­duku­ją dwie trze­cie żywnoś­ci kon­sumowanej przez społeczeńst­wa w UE. Robią to jed­nak w coraz trud­niejszy­ch warunk­ach. Pomoc pub­licz­na w postaci dopłat, fuz­je najwięk­szy­ch kor­po­racji i nieucz­ci­we umowy hand­lowe prowadzą do spad­ku opła­cal­noś­ci pro­dukcji chłop­skiej. Niezrównoważone tech­nolo­gie i formy pro­dukcji, takie jak GMO, prze­mysłowa pro­dukc­ja zwierząt i monokul­tu­ry, powodu­ją pogłębian­ie prob­le­mu gło­du, zanieczyszcze­nie środowiska, niszcze­nie lokalny­ch społecznoś­ci chłop­s­kich. Deklarac­ja Praw Chłopów opar­ta na kon­cepcji Suw­eren­noś­ci Żywnoś­ciowej zabez­piecza pod­sta­wowe prawa chłopów: do ziemi, do nasion i trady­cyjny­ch sposobów pro­dukcji, do zdrowe­go życia, do usta­la­nia cen gwaran­tu­ją­cy­ch opła­cal­ność pro­dukcji, do różnorod­noś­ci bio­log­icznej, do ochrony środowiska, do zrzesza­nia się.

W 2017 roku polscy rol­ni­cy i kon­sumen­ci wypra­cow­ali wspól­nie Deklarację Bel­wed­er­ską, której zapisy są zbieżne z Deklaracją Praw Chłopów. Świad­czy to o naglącej potrze­bie zapewnienia wspól­ne­go stanowiska i zmi­any poli­tyki zarówno na poziomie kra­jowym jak i między­nar­o­dowym. Oby­wa­tele kra­jów UE mogą pod­pisać pety­cję doma­ga­jącą UE i kra­jów członkows­kich, aby uczest­niczyły akty­wnie i w dobrej wierze w przy­go­towa­niu „Deklaracji ONZ w spraw­ie praw chłopów i inny­ch ludzi pracu­ją­cy­ch na obszarach wiejs­kich” i uznały prawa chłopów i chłopek, w tym pra­wo do ziemi, nasion, różnorod­noś­ci bio­log­icznej, god­ny­ch dochodów, źródeł utrzy­ma­nia i środ­ków pro­dukcji.

Negoc­jac­je nad raty­fikacją Deklaracji Praw Chłopów trwa­ją przy ONZ od 2008 roku. Pol­ska uczest­niczyła w głosowa­niu nad tym pro­jek­tem w 2012 roku, wraz z innymi kra­jami UE wypowiada­jąc się prze­ci­wko. Pol­ski rząd nie uznał za stosowne, aby umoc­nić chłop­skie prawa.

My, przed­staw­iciele i przed­staw­icielki Ruchu Suw­eren­noś­ci Żywnoś­ciowej Nye­leni Pol­ska oczeku­je­my, że pol­ski rząd włączy się w pro­ces negoc­ja­cyjny i wesprze Deklarację w ścisłym dia­logu ze stroną społeczną. Praw­dopodob­nie już w sty­czniu 2018 roku doku­ment ten zostanie odd­any do ostate­czne­go zatwierdzenia, zaś w czer­w­cu odbędzie się głosowanie ws. jego ratyfikacji.Uważamy że przy pomo­cy środ­ków pub­liczny­ch należy stworzyć pro­gramy eduka­cyjne, które upowszech­ni­a­ją treść Deklaracji i prawa, które gwaran­tu­je. Odbior­cami dzi­ałań powin­ny być insty­tuc­je państ­wowe, środowiska rol­nicze, chłop­skie, pra­cown­i­cy sezonowi, zarówno oby­wa­tele polscy, jak i migranci w całym kra­ju.

Frag­men­ty DeklaracjiII. Naruszanie Praw Chłopów

- Państ­wa zanied­bu­ją sek­tor rol­niczy przez co chłopi nie otrzy­mu­ją odpowied­niego wyna­grodzenia za pro­dukcję rol­ną

- Z korzyś­cią dla między­nar­o­dowe­go kap­i­tału i agro­biz­ne­su pro­mu­je się uprawy monokul­tur­owe, związane z pro­dukcją biopaliw i inny­ch pro­duk­tów stosowany­ch w prze­myśle; taka strate­gia ma druz­gocą­cy wpływ na środowisko nat­u­ral­ne, przede wszys­tkim na stan lasów i wód, oraz na społeczno-eko­nom­iczny wymi­ar życia chłopów

- Na ter­e­nach wiejs­kich nadal wys­tępu­je pra­ca niewol­nicza, zmuszanie do pra­cy oraz przy­mu­sowa pra­ca dzieci

- Chłopi utra­cili więk­szość lokalny­ch nasion. Bioróżnorod­ność jest niszc­zona poprzez uży­wanie nawozów chemiczny­ch, nasion hybry­dowych, oraz twor­zony­ch przez między­nar­o­dowe kor­po­rac­je upraw mody­fikowany­ch gene­ty­cznie

- Dostęp do opieki zdrowot­nej i edukacji na ter­e­nach wiejs­kich spada, a poli­ty­cz­na rola chłopów w społeczeńst­wie jest pod­ważana

- Z powodu naruszeń praw chłop­s­kich, mil­iony chłopów cier­pi obec­nie z powodu gło­du lub niedoży­wienia. Nie jest to spowodowane niewystar­cza­jącą iloś­cią żywnoś­ci na świecie, lecz kon­trolowaniem źródeł poży­wienia przez między­nar­o­dowe kor­po­rac­je. Chłopi są zmuszani do pro­dukowa­nia żywnoś­ci na eksport zami­ast speł­ni­ać pod­sta­wowe potrze­by włas­ny­ch społecznoś­ci

- Kryzys w sek­torze rol­niczym powodu­je migrac­je, masowe prze­sied­lanie i zanikanie grup chłop­s­kich oraz ludów tubyl­czy­ch

Artykuł V

Pra­wo do nasion, trady­cyjnej wiedzy i prak­tyk rol­niczy­ch

1. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do określe­nia rodza­ju nasion, które chcą wyko­rzysty­wać.

2. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do odmowy wyko­rzys­ta­nia roślin, jeśli uważa­ją je za niebez­pieczne ze względów gospo­dar­czy­ch, eko­log­iczny­ch lub kul­tur­owych.

3. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do odrzuce­nia mod­elu rol­nict­wa prze­mysłowe­go.

4. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do ochrony i roz­wo­ju lokalnej wiedzy z zakre­su rol­nict­wa, rybołów­st­wa i hodowli.

5. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do uży­wa­nia obiek­tów i urządzeń związany­ch z uprawą rol­ną, rybołów­st­wem oraz hodowlą.

6. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do indy­wid­u­al­ne­go i kolek­ty­wne­go wyboru włas­ny­ch pro­duk­tów, ich iloś­ci, rodza­jów i jakoś­ci, oraz do wyboru sposobów uprawy rol­nej, rybołów­st­wa i hodowli.

7. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do uży­wa­nia włas­nej tech­nologii lub wybranej tech­nologii, która odpowiada wartoś­ciom ochrony zdrowia ludzi i środowiska nat­u­ral­ne­go.

8. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do tworzenia i rozwi­ja­nia różny­ch odmi­an rol­niczy­ch oraz do wymi­any, roz­dawa­nia lub sprzedaży swoich nasion.

9. Chłopi (kobi­ety i mężczyźni) mają pra­wo do suw­eren­noś­ci żywnoś­ciowej.

 

Cały tek­st deklaracji dostęp­ny jest pod linkiem na stron­ie Nye­leni Pol­ska http://nyeleni.pl/deklaracja-praw-chlopow/

 

Więcej na tem­at na stron­ie Insty­tu­tu Glob­al­nej Odpowiedzial­noś­ci http://igo.org.pl/deklaracja-praw-chlopow-i-chlopek/

 

Mate­ri­ały La via Campesina https://peasantsrights.eu/ro_ressources.html

 

W razie pytań prosimy o kon­takt: Nyelenipl@gmail.com tel: 501142107

Dodaj komentarz