10 Faktów o rolnictwie chłopskim w UE

1.Ilu rol­ników jest w UE?

W UE jest 12,248 mln gospo­darstw, które zaj­mu­ją obszar 174 mil­ionów ha i zatrud­ni­a­ją 25 mil­ionów osób [1]. Więk­szość z nich to gospo­darst­wa małoob­szarowe. Tylko 2,7 % z wszys­t­kich farm stanow­ią te powyżej 100 ha. 11,885 mln (97%) ma poniżej 100 ha [2]. 75% z nich ma poniżej 10 ha, a 69% poniżej 5 ha. [3]. Ziemia jest kon­trolowana przez duże farmy. To te powyżej 100 ha (2,7%) zaj­mu­ją pon­ad 50% ziemi rol­nej w Europie. To oznacza, że 336 tys. rol­ników zarządza 91 mln ha w Europie. Pozostałe 50% ziemi jest w rękach 12 mln europe­js­kich rol­ników (97% wszys­t­kich).

2.Drobni rol­ni­cy (gospo­darst­wa małoob­szarowe) żywią mieszkańców Europy

Zaj­mu­jąc 30%-50% całkowitej powierzch­ni rol­nej, drob­ne gospo­darst­wa wyt­warza­ją żywność dla mieszkańców Europy. Są znacznie bardziej pro­duk­ty­wne w przelicze­niu na hek­tar ziemi. Wg Eurostatu gospo­darst­wa wielkoob­szarowe odpowiada­ją tylko za 11% całkowitej pro­dukcji rol­nej [4]. W 21 kra­jach drob­ni rol­ni­cy uzysku­ją wyższą wartość pro­dukcji uzyski­waną z jed­nos­tki areału (ang. Stan­dard Gross Mar­gin), niż duże gospo­darst­wa. W kra­jach takich jak: Buł­garia, Grec­ja, Hisz­pa­nia, Włochy, Holan­dia, Aus­tria, Por­tu­galia, Rumu­nia i Wielka Bry­ta­nia wartość pro­dukcji z ha w mniejszy­ch gospo­darst­wach jest dwukrot­nie wyższa niż w duży­ch [5].

3.Małe gospo­darst­wa tworzą miejs­ca pra­cy

W kra­jach UE27, duże farmy odpowiada­ją za 5 % całkowite­go zatrud­nienia w rol­nictwie [5]. To pokazu­je jak rol­nik i jego rodz­i­na są szczegól­nie istot­ne w gen­erowa­niu zatrud­nieni [6]. Przed­siębiorstwa prze­mysłowe (wielkoob­szarowe, wysoko kap­i­tałowe, oparte na ekspan­sji) wyma­ga­ją 1.9 jed­nos­tki pra­cy na wypro­dukowanie 1 mln kg mleka. W gospo­darce chłop­skiej taką samą ilość mleka pro­duku­je się przy 3.3 jed­nos­tkach pra­cy (77% więcej) [7].

4.Chłopska agroekolo­gia zuży­wa mniej surow­ców

Drob­ne gospo­darst­wa zuży­wa­ją mniej paliw kopal­ny­ch na pro­dukcję i dys­try­bucję żywnoś­ci niż inten­sy­wne rol­nict­wo. Pro­dukc­ja 1kg wołowiny wyma­ga 8800 kalorii w małym gospo­darst­wie i pon­ad 10 tysię­cy na farmie prze­mysłowej. „Hodowle w których krowy są karmione trawą zuży­wa­ją 50% mniej energii kopal­nej niż kon­wencjon­al­ne hodowle oparte na paszy“ [8].

5.Polityki pub­liczne wspier­a­ją wielkie farmy prze­mysłowe oraz pro­dukcję rol­ną nastaw­ioną na eksport.

Uni­j­na Wspól­na Poli­tyka Rol­na (WPR, ang. CAP) jest pod­sta­wową poli­tyką pub­liczną w Europie. Budżet WPR na lata 2014–2020 wynosi 400 mil­iardów euro i odpowiada za 40% całkowite­go budże­tu UE [9]. Głównymi benefic­jen­tami WPR są właś­ci­ciele ziem­scy i duże przed­siębiorstwa rol­ne, a nie rol­ni­cy chłop­scy. 80% środ­ków na wspar­cie rol­nict­wa trafia do ok 20% rol­ników UE – tych z najwięk­szymi gospo­darst­wami. W 2011 roku 1,5% gospo­darstw otrzy­mały 1/3 dotacji ze WPR. W 2011 roku w Europie Zachod­niej 44% gospo­darstw otrzymy­wał o 80% dotacji w ramach WPR. Europa Wschod­nia z 56% gospo­darst­wami W UE otrzy­mało jedynie 20% wspar­cia [11].

6.Kto prze­gry­wa na obec­nym wspar­ciu pub­licznym?

WPR wprowadz­iła sys­tem uni­jny­ch dopłat do każde­go hek­tara gospo­darst­wa [12].  Kon­sek­wencją tego sys­te­mu jest pro­ces kon­cen­tracji ziemi (w lat­ach 200‑2011 w UE zniknęła 1/3 gospo­darstw). Inten­sy­wne sub­sy­diowanie eksportu pro­duk­tów z prze­mysłowe­go rol­nict­wa przez ostat­nie 50 lat zniszczyły gospo­darkę chłop­ską w Europie. To doprowadz­iło do poważne­go zagroże­nia jej bez­pieczeńst­wa żywnoś­ciowe­go [13].

7.Chłopi znika­ją, a ziemia jest kon­cen­tru­jąc się w rękach nieliczny­ch. W okre­sie zniknęło 2000–2012 4,8 mil­iona peł­noeta­towych miejsc pra­cy w rol­nictwie UE [14]. Europa straciła 1/3 mały­ch gospo­darstw od 2003 r. (12 mln gospo­darstw) do 2013 r. (8 mln gospo­darstw). Tym­cza­sem wielkoob­szarowe farmy cią­gle zwięk­sza­ją swój areał [15]. Ziemia jest również coraz częś­ciej wyko­rzysty­wana pod dzi­ała­nia pozarol­nicze, takie jak urban­iza­c­ja, gór­nict­wo, ener­gia odnaw­ial­na inwest­y­c­je, trans­port, turystyka, cen­tra hand­lowe i tak dalej.

8.Dochód rol­ników zała­mu­je się pod­czas gdy pro­dukc­ja prze­mysłowa i han­del detal­iczny bogacą się za pomocą pub­liczny­ch pieniędzy.

W lat­ach 2000 do 2016 r. przy­chody rol­ników w więk­szoś­ci kra­jów UE pozornie wzrosły. Ale w tym samym okre­sie ceny środ­ków pro­dukcji rol­nej (nawozy, nasiona, ener­gia i pasza) wzrosły pon­ad dwukrot­nie [16]. Dochody rol­ników male­ją ze wzglę­du na presję pro­dukcji rol­nict­wa prze­mysłowe­go z jed­nej strony i sek­tor sprzedaży detal­icznej z drugiej. Dlat­e­go też w ciągu ostat­niej dekady zniknęła 1/3 mały­ch gospo­darstw w UE. W samym 2016 r. dochód z dzi­ałal­noś­ci rol­niczej w Europie zmniejszył się o 0,4%.

Im bardziej uprze­mysłowione i kap­i­tałochłon­ne jest gospo­darst­wo rol­ne tym bardziej jest zależne od inny­ch gałęzi prze­mysłu. Ze 100 kg ziar­na wypro­dukowane­go przez niemiecką fir­mę, 75 jest przez­nac­zone do zapłaty branży prze­mysłowej. To, co pozosta­je, nie jest w stanie zag­waran­tować gospo­darst­wu dochodu, ani eko­nom­icznej opła­cal­ność. Dlat­e­go z pomo­cy pub­licznej pochodzi nawet 50% dochodu gospo­darst­wa  prze­mysłowe­go[ 17]. Rol­nict­wo prze­mysłowe przetr­wa dzięki dzierżaw­ie ziemi, uni­jnym i państ­wowym dotacjom. Ale jego sil­na zależność od innymi gałęzi prze­mysłu (brak auto­nom­icznoś­ci), spraw­ia, że rol­nict­wo to jest wyjątkowo kruche, a jego opła­cal­ność jest w rzeczy­wis­toś­ci wynikiem pub­liczne­go wspar­cia (bezpośred­nio lub pośred­nio). W prze­waża­jącej mierze pub­liczne dotację są odgórnie przekazy­wane na wspar­cie prze­mysłu, aby skom­pen­sować niskie ceny w pro­dukcji w  prze­myśle rol­no-spoży­w­czym i sek­torze detal­icznym.

9.Aktualna poli­tyka rol­na naj­moc­niej uderza w pra­cown­ików najem­ny­ch, imi­grantów, kobi­ety i młodzież

Kobi­ety posi­ada­ją o 22% mniej gospo­darstw rol­ny­ch [w Hisz­panii] (…) nato­mi­ast są odpowiedzial­ne za 98% wszys­t­kich prac opiekuńczy­ch, będą­cy­ch częś­cią niewidzial­nej domowej siły robocza, dzięki czemu jest im trud­niej znaleźć pracę i uzyskać nieza­leżność [18]. Pra­cown­i­cy najem­ni na wsi­ach stanow­ią istot­ny ele­ment sek­tora rol­ne­go i dlat­e­go powin­ni być uznani za pro­du­cen­tów żywnoś­ci. Każde­go roku w UE zatrud­niony­ch jest pół mil­iona pra­cown­ików sezonowych spoza UE. Przykład­owo 80% pra­cown­ików sezonowych w hisz­pańskim rol­nictwie pochodzi z kra­jów Europy Wschod­niej, Północ­nej Afryki i Ameryki Łacińskiej. Nato­mi­ast w Niem­czech 90% pra­cown­ików sezonowych pochodzi z Pol­ski i Rumu­nii. Kobi­ety w tej grupie są szczegól­nie narażone na dyskrymi­nację [19]. We włoskim rol­nictwie każde­go roku około 430 tys. pra­cown­ików jest zatrud­niony­ch niele­gal­nie przez niele­gal­ny­ch pośred­ników, którzy eksploatu­ją imi­grantów. Więk­szość pra­cown­ików sezonowych we Włoszech pochodzi z Afryki, Europy Wschod­niej, Bałkanów, Indii i Pak­istanu [20].

10.W całej Europie rol­ni­cy i ich sojuszni­cy wal­czą aby odwró­cić te trendy

Gdy w 1969 r. Sic­co Man­sholt europe­jski Komis­arz ds. Rol­nict­wa i pio­nier WPR rozpoczy­nał plan „mod­ern­iza­cji” europe­jskiego rol­nict­wa przewidzi­ał, że małe gospo­darst­wa wkrótce znikną. W 2017 roku chłopi w całej Europie jed­noczą się bez wzglę­du na klasę, płeć, rasę i granice. To nowe zjed­nocze­nie niesie ze sobą połącze­nie kwestii rol­nict­wa ochrony środowiska, zmi­an kli­matu, praw soc­jal­ny­ch, które daje początek nowym for­mom protestów i sol­i­darnoś­ci w całej Europie i na świecie.

Źródło:

http://www.eurovia.org/wp-content/uploads/2017/07/EN_10_Facts-about-peasant-agriculture-in-Europe.pdf

Przyp­isy:

  1. Euro­pean Com­mis­sion, 2013. How many peo­ple work in agri­cul­ture in the Euro­pean Union? An answer based on Eurostat

data sources. Avail­able at:

www.ec.europa.eu/agriculture/sites/agriculture/files/rural-area-economics/briefs/pdf/08_en.pdf

  1. Van der Ploeg, J.D. 2016. Fam­i­ly farm­ing in Europe and Cen­tral Asia: his­to­ry, char­ac­ter­is­tics, threats and poten­tials. FAO

work­ing paper 153. Avail­able from: www.ipc-undp.org

  1. Eurostat data as ref­er­enced in: ECVC, Con­fédéra­tion paysan­ne and Envie de paysans! 2015. How can pub­lic pol­i­cy

sup­port small-scale fam­i­ly farms?

  1. Eurostat data as ref­er­enced in: Van der Ploeg, 2016 supra note 2
  2. EUROSTAT. 2011. Sta­tis­tics in Focus, 18/2011. Brus­sels: Euro­pean Com­mis­sion.
  3. EUROSTAT. 2011 supra note 5
  4. Oost­indie et al. as ref­er­enced in Van der Ploeg, 2016 supra note 2.
  5. Van der Ploeg, 2016. supra note 2: pp 23.
  6. BBC, 2013. Q&A: Reform of EU farm pol­i­cy. Avail­able from: www.bbc.com/news/world-europe-11216061
  7. NAT-VI/021, 2017. Pro­jet d’avis: La PAC post 2020. Rap­por­teur: Guil­laume CROS (FR/PSE)
  8. Hands on the Lans info­graph­ics. 2014. The State of Land in Europe. Avail­able from:

https://www.tni.org/en/article/state-land-europe

  1. ECVC and Hands off the Land. “Land concentrwww.iufdocuments.org/www/documents/IUFmigrantworkersmanual-e.pdf
  2. EFAT, 2016. Italy: New leg­is­la­tion passed to curb gang mas­ter prac­tices. Avali­able from: www.effat.org/en/node/14459
  3. Man­sholt, S. 1969. Inter­view by Cor­ri­ere del­la Sera. Avail­able from:

ation, land grab­bing and people’s strug­gles in Europe”. June 2013: pp 10.

Avail­able at: www.tni.org/en/publication/land-concentration-land-grabbing-and-peoples-struggles-in-europe-0.

  1. BBC, 2013. Q&A: Reform of EU farm pol­i­cy. Avail­able from: www.bbc.com/news/world-europe-11216061
  2. Euro­pean Com­mis­sion, supra note 1
  3. HOTL, supra note 10
  4. Eurostat data as ref­er­enced in Ono­rati, A. 2017. ARI
  5. Eurostat, supra note 13
  6. ECVC and Hands off the Land. “Land con­cen­tra­tion, land grab­bing and people’s strug­gles in Europe”. June 2013. Avail­able at: www.tni.org/en/publication/land-concentration-land-grabbing-and-peoples-struggles-in-europe-0. Pp: 40.
  7. IUF, 2008. Work­ers and Unions on the move. Avail­able from: www.cvce.eu/content/publication/1999/1/1/d7bae015-96a6-4bb5-9fd8-930cd935f64f/publishable_en.pdf

 

Euro­pean Coor­di­na­tion Via Campesina ECVC

Rue de la Sablon­nière 18

1000 Brux­elles — BELGIUM

Phone: +32 2 217 31 12

Fax: +32 2 218 45 09

info@eurovia.org

www.eurovia.org

Dodaj komentarz